Bạn bước ra hiên nhà ở Halifax, Nova Scotia, hoặc nhìn qua cửa sổ ở East Taunton, Massachusetts. Một ánh chớp nhỏ xíu lọt vào mắt bạn trong đêm tối. Đó là một con Đom đóm mùa đông, vẫn hoạt động ngay cả khi trời trở lạnh. Hầu hết mọi người chỉ ngắm một giây rồi đi vào nhà. Nhưng nếu bạn lấy điện thoại ra và mở Alitaptap, khoảnh khắc đó có thể trở thành khoa học thực thụ. Các nhà khoa học không thể ở mọi nơi cùng một lúc. Họ dựa vào những người như bạn để chia sẻ những gì đang diễn ra ở sân sau, công viên và cánh đồng trên khắp thế giới. Khi bạn ghi lại một lần nhìn thấy, bạn giúp các nhà nghiên cứu theo dõi nơi đom đóm sống, còn lại bao nhiêu và chúng xuất hiện khi nào. Nhưng không phải quan sát nào cũng giúp ích cho các nhà nghiên cứu theo cùng một cách. Một bức ảnh mờ hoặc thiếu ngày tháng khiến các nhà khoa học phải đoán mò. Nếu bạn muốn điểm nhìn ban đêm của mình có giá trị cho công tác bảo tồn thực sự, bạn cần làm theo một vài bước rõ ràng. Dưới đây là cách làm cho ghi chép về đom đóm của bạn thực sự hữu ích cho khoa học tối nay.
Bước một: Ghi lại chính xác thời gian và ngày tháng
Điều đầu tiên các nhà khoa học cần biết là khi nào bạn nhìn thấy con bọ. Hãy viết ra hoặc ghi lại thời gian chính xác. Đom đóm không hành động giống nhau suốt đêm. Một số loài xuất hiện ngay khi mặt trời lặn. Số khác đợi đến giữa đêm. Một con Đom đóm mùa đông được phát hiện vào ngày 14 tháng 10 cho các nhà nghiên cứu biết điều rất khác so với đom đóm nhìn thấy trong cái nóng tháng 7. Khi bạn ghi lại ngày và giờ, bạn giúp các nhà khoa học theo dõi sự thay đổi của thời tiết và các mùa. Nếu nhiệt độ ấm kéo dài hơn sang mùa thu, dấu thời gian của bạn giúp các nhà nghiên cứu xem đom đóm có hoạt động muộn hơn trong năm không. Luôn kiểm tra đồng hồ điện thoại trước khi ghi lại để thời gian được chính xác.
Bước hai: Xác định vị trí trên bản đồ
Tiếp theo, bạn cần chia sẻ nơi mình đang đứng. Một ghi chú mơ hồ rằng bạn nhìn thấy một con bọ ở đâu đó trong thị trấn không giúp ích gì cho nhà nghiên cứu muốn nghiên cứu môi trường sống địa phương. Mở tính năng bản đồ trên Alitaptap và thả một chiếc ghim ngay nơi bạn thấy ánh sáng. Nếu bạn đang đứng ở sân sau nhà mình ở Hạt Benton, Oregon, hoặc gần một công viên ở Barcelona, Tây Ban Nha, hãy đánh dấu chính xác điểm đó. Các nhà khoa học sử dụng các ghim vị trí này để nghiên cứu sự thay đổi đất đai ảnh hưởng thế nào đến ngôi nhà của đom đóm. Nếu một vùng đất ngập nước bị san lấp để làm bãi đậu xe mới, các nhà nghiên cứu sẽ xem xét các bản ghi bản đồ trước đây để xem đom đóm địa phương có biến mất khỏi khu phố đó hay không. Ghim chính xác của bạn mang lại cho các nhà khoa học bức tranh rõ ràng về khả năng sống sót của loài ở địa phương.
Bước ba: Mô tả ánh sáng và con bọ
Quan sát kỹ con côn trùng nếu bạn có thể làm điều đó một cách an toàn mà không bắt hay làm tổn thương nó. Ánh sáng có màu gì? Đó là một tia sáng vàng rực rỡ, một ánh sáng xanh ổn định hay một xung vàng mờ nhạt? Không phải tất cả đom đóm đều chớp sáng giống nhau. Một số loài Sâu phát sáng châu Âu không chớp sáng chút nào, thay vào đó chúng phát sáng đều đặn như một chiếc đèn xanh nhỏ trên cỏ. Các loài khác, như Photinus signaticollis ở tận Argentina, có kiểu chớp sáng độc đáo của riêng chúng. Viết lại những gì con côn trùng đang làm. Nó đang đậu trên lá, bò trên mặt đất hay bay lượn trong không khí? Những chi tiết này giúp các chuyên gia xác nhận loài, đặc biệt là khi bạn không thể chụp được bức ảnh rõ nét.
Bước bốn: Kiểm tra ánh sáng nhân tạo gần đó
Nhìn xung quanh nơi bạn thấy đom đóm và kiểm tra ánh sáng nhân tạo. Có cột đèn đường sáng chói chiếu thẳng vào bụi cây không? Có đèn hiên bật sáng suốt đêm không? Đèn đường và đèn hiên sáng làm đom đóm bối rối. Chúng dùng tín hiệu phát sáng của riêng mình để tìm bạn tình, nhưng ánh sáng của con người làm chìm đi những tia sáng nhỏ bé đó. Khi bạn thêm ghi chú về ánh sáng gần đó vào bản ghi Alitaptap của mình, bạn cung cấp cho các nhà khoa học dữ liệu quan trọng về ô nhiễm ánh sáng. Các nhà nghiên cứu sử dụng thông tin này để tìm ra những khu phố nào vẫn đủ tối để đom đóm sinh tồn. Quan sát đơn giản của bạn về chiếc đèn hiên đang sáng giúp xây dựng một bản đồ lớn hơn về cách các thành phố của con người ảnh hưởng đến động vật hoang dã ban đêm.
Tại sao ghi chép của bạn lại quan trọng
Khi bạn làm theo các bước này, quan sát của bạn không còn chỉ là một kỷ niệm vui ở sân sau nữa. Nó biến thành dữ liệu thô. Các nhóm bảo tồn và nhà khoa học tập hợp những hồ sơ này lại để xem các xu hướng lớn. Họ có thể biết liệu số lượng có đang giảm đi ở một số vùng nhất định hay các nhóm mới đang sinh sống ở những nơi bất ngờ. Bạn không cần phòng thí nghiệm cao cấp hay bằng khoa học để giúp bảo vệ những chú bọ phát sáng này. Bạn chỉ cần một buổi tối tối trời, một đôi mắt tinh tường và sự sẵn sàng chia sẻ những gì bạn nhìn thấy ngay ngoài cửa nhà mình.