Mặt trời lặn xuống sau rặng cây ở Bắc Carolina. Không khí trở nên mát mẻ và yên tĩnh. Một bạn nhỏ đi dọc theo con đường gần phố Gardenbrook ở Forest City. Một đốm sáng nhỏ xíu nhấp nháy gần bụi cây. Một đốm sáng khác đáp lại từ bãi cỏ cách đó vài bước chân. Đây không phải là một lễ hội với âm nhạc ồn ào hay cổng vé đông đúc. Đây chỉ là một buổi chiều tối yên tĩnh trong xóm, nơi đom đóm đang bận rộn trong bóng tối.
Mọi người ở Bắc Carolina và nhiều nơi trên thế giới bước ra ngoài vào những buổi tối mùa thu ấm áp để ngắm những con côn trùng này. Vào ngày 15 tháng 9 năm 2026, một người quan sát đã ghi lại được một con đom đóm Common Eastern Firefly ngay trên phố Gardenbrook. Một lần xuất hiện khác được ghi nhận gần tòa án Douglas ở Richmond, Kentucky. Đây là những con phố bình thường nơi mọi người dắt chó đi dạo hoặc đem rác ra đổ. Chúng không phải là các công viên du lịch nổi tiếng với ánh đèn rực rỡ và cửa hàng lưu niệm. Chúng là những khu phố thực sự nơi đom đóm sống ngay cạnh lối ra vào ô tô và hộp thư.
Những gì bạn thấy trong một buổi đi dạo trong xóm
Khi bạn đi ra ngoài vào ban đêm ở những nơi như Bắc Carolina trong tháng Chín, mắt bạn cần vài phút để quen với bóng tối. Đèn đường và đèn hiên có thể làm bạn khó nhìn thấy những ánh sáng nhỏ xíu trên bãi cỏ. Ngay khi bạn bước ra xa ánh đèn hiên, bóng tối trông sẽ khác đi. Bạn bắt đầu nhận thấy những tia lửa nhỏ màu vàng xanh gần mặt đất.
Đom đóm Common Eastern Firefly không chớp sáng trong một nhóm lớn cùng một lúc. Chúng bay thấp là đà trên bãi cỏ hoặc đậu trên các cành cây thấp. Con đực bay theo một đường trông giống như chữ J nhỏ trong không khí. Nó nhấp nháy khi uốn cong lên trên. Nếu con cái thích tín hiệu đó, nó sẽ đậu trên một ngọn cỏ và chớp sáng trả lời. Đó là một cuộc trò chuyện yên tĩnh được viết bằng ánh sáng.
Ngắm đom đóm trong xóm rất khác với việc đi thăm một lễ hội lớn được tổ chức quy mô. Không có đám đông chen chúc nhau. Không có phí giữ xe. Bạn chỉ cần bước qua cửa trước nhà với một đôi giày thể thao và một đôi mắt tinh anh, tĩnh lặng. Bạn có thể thấy một con bọ cánh cứng đơn độc đang phát sáng gần vòi nước tưới cây. Bạn có thể thấy ba hoặc bốn con đang chớp tắt gần một đám cỏ ba lá.
Tại sao những đêm tháng Chín lại khác biệt
Mùa hè là khoảng thời gian mà hầu hết mọi người nghĩ đến đom đóm. Trong tháng Sáu và tháng Bảy, các cánh đồng đầy những con bọ nhấp nháy. Khi tháng Chín đến, thời tiết thay đổi. Không khí trở nên se lạnh, nhất là vào ban đêm. Nhiều con đom đóm đã kết thúc vòng đời của chúng khi mùa thu tới.
Mặc dù vậy, các lần xuất hiện vẫn được ghi nhận trên bản đồ khoa học cộng đồng như Alitaptap. Những người quan sát ghi lại đom đóm Common Eastern Firefly ở Bắc Carolina và Kentucky. Xa hơn về phía bắc, mọi người phát hiện ra đom đóm mùa đông ở những nơi như Ontario và Tây Virginia. Những loài sống vào mùa đông này hoạt động khi các loài côn trùng khác đã trốn đi trong những tháng lạnh giá.
Khi bạn nhìn vào bản đồ các lần xuất hiện trong tháng Chín, bạn nhận ra việc ngắm đom đóm không dừng lại chỉ vì trường học bắt đầu mở cửa trở lại. Bạn chỉ cần nhìn kỹ hơn và chú ý đến các loại bọ khác nhau. Một buổi đi dạo tháng Chín yên tĩnh hơn buổi đi dạo tháng Bảy. Bãi cỏ đẫm sương sớm hoặc sương chiều. Những chú dế tạo ra âm thanh nền đều đặn trong lúc đom đóm chớp sáng chậm rãi.
Cách làm một người quan sát ban đêm giỏi
Nếu bạn muốn đi dạo ban đêm để tìm đom đóm, bạn không cần nhiều dụng cụ. Trên thực tế, có quá nhiều dụng cụ có thể làm hỏng cuộc vui. Công cụ quan trọng nhất chính là sự kiên nhẫn. Mắt bạn cần khoảng mười phút để quen với bóng tối. Nếu bạn nhìn vào màn hình điện thoại thông minh, mắt bạn sẽ phải bắt đầu lại từ đầu mỗi lần như thế.
Cố gắng tắt đèn pin trừ khi bạn thực sự cần chúng để đảm bảo an toàn trên đường đi. Nếu bạn bắt buộc phải dùng đèn, hãy che ống kính bằng một miếng giấy hoặc nhựa kính màu đỏ. Ánh sáng đỏ không làm hỏng tầm nhìn ban đêm của bạn nhanh như ánh sáng trắng rực rỡ. Nó cũng không làm đom đóm bị lóa mắt hay sợ hãi bỏ bay khỏi chỗ của chúng.
Hãy chú ý nơi bạn bước chân. Ấu trùng đom đóm sống trên mặt đất dưới những chiếc lá và khúc gỗ. Chúng săn rết và ốc sên trong lớp đất ẩm. Nếu bạn ở trên vỉa hè hoặc lối đi chính, bạn sẽ giữ cho ngôi nhà của chúng được an toàn. Bạn cũng cho mình cơ hội tốt hơn để nhìn thấy chúng mà không làm phiền chúng.
Ghi lại những gì bạn tìm thấy
Khi bạn phát hiện ra một con đom đóm trong lúc đi dạo, bạn có thể chia sẻ những gì mình thấy với mọi người. Các trang web như Alitaptap cho phép bạn đánh dấu trên bản đồ để cho biết bạn đã tìm thấy đom đóm ở đâu và khi nào. Bạn ghi lại ngày tháng, địa điểm và hình dáng của con côn trùng đó.
Các nhà khoa học sử dụng những ghi chép này để theo dõi đom đóm sống ở đâu và số lượng của chúng thay đổi thế nào theo thời gian. Khi một người quan sát ghi lại một con đom đóm Common Eastern Firefly ở Forest City hoặc đom đóm mùa đông ở Canada, thông tin đó sẽ hòa cùng hàng ngàn ghi chú khác từ khắp nơi trên thế giới. Nó biến một buổi đi dạo buổi tối bình thường thành khoa học thực thụ. Bạn không cần một phòng thí nghiệm kỳ công để giúp đỡ. Bạn chỉ cần một con phố tối, một đôi mắt tinh tường và lòng sẵn sàng quan sát kỹ bãi cỏ.