Isipin mong nakatayo ka sa isang madilim na gubat sa Tennessee. Napapaligiran ka ng matatangkad na puno ng oak at hemlock. Isang oras na ang nakalipas mula nang lumubog ang araw. Sa simula, wala kang makita kundi madidilim na anino. Pagkatapos, may isang maliit na ilaw na kikislap malapit sa lupa. May pangalawang ilaw na kikislap sa tabi nito. Sa loob lang ng tatlong segundo, daan-daang dilaw-berdeng ilaw ang sabay-sabay na iikot at kikislap sa paligid mo!
Pagkatapos, kasing bilis ng kidlat, magiging sobrang dilim ulit ng lahat.
Maghihintay ka sa dilim. Magbibilang ka nang dahan-dahan sa iyong isip: isa, dalawa, tatlo, apat, lima, anim. Bigla na lang, magliliwanag ulit ang buong gubat nang sabay na sabay! Ang mga puno ay mukhang napalamutian ng mga kumikislap na ilaw. Ito ang gabi-gabing palabas sa Elkmont, isang lambak sa kabundukan sa loob ng Great Smoky Mountains National Park.
Tuwing huling bahagi ng tagsibol, libo-libong tao ang naglalakbay papuntang Elkmont. Pumupunta sila para panoorin ang isang natatanging uri ng insekto na tinatawag na Photinus carolinus. Karamihan sa mga alitaptap sa North America ay kumikislap kailan man nila gusto. Bawat isa ay may kani-kanyang ritmo. Pero ang uring ito ay may ginagawang kakaiba. Nagtutulungan ang mga lalaking alitaptap at sabay-sabay silang kumikislap sa eksaktong segundo.
Ang Lihim na Kodigo ng Kumikislap na Ilaw
Para maintindihan kung bakit nangyayari ang palabas na ito, kailangan mong malaman kung paano nag-uusap ang mga alitaptap. Ilaw ang ginagamit ng mga alitaptap sa halip na tunog. Lumilipad sa hangin ang mga lalaking alitaptap habang kumikislap sa isang pattern. Ang mga babaeng alitaptap naman ay nakaupo sa lupa sa gitna ng mga dahon o damo. Kapag nagustuhan ng babae ang pattern ng kislap ng lalaki, kumikislap din siya pabalik.
Para sa karamihan ng alitaptap, madaling mapansin ang usapang ito. Halimbawa ang Common Eastern Firefly, na madalas makita ng mga tao sa bakuran tuwing Hulyo at Agosto. Lumilipad pataas ang lalaki, gumagawa ng nagliliwanag na letrang "J" sa hangin gamit ang kanyang dilaw na ilaw, at saka papatayin ang kanyang ilaw.
Iba naman ang lihim na kodigo ng mga alitaptap sa Elkmont. Ang lalaking Photinus carolinus ay mabilis na kumikislap nang anim hanggang walong beses nang sunod-sunod. Kislap, kislap, kislap, kislap, kislap, kislap. Pagkatapos, papatayin niya ang kanyang ilaw at mananatiling madilim sa loob ng anim hanggang walong segundo.
Kapag ginawa ito ng libo-libong lalaking alitaptap nang sabay-sabay, nagliliwanag ang buong gubat. Tinatawag ito ng mga siyentipiko na synchronous flashing. Ang ibig sabihin lang ng synchronous ay nangyayari nang sabay na sabay sa eksaktong oras.
Sa ilang segundong iyon ng kadiliman, tumitigil sa pag-ilaw ang bawat lalaki. Ang maikling katahimikang iyon ay nagbibigay ng pagkakataon sa mga babaeng alitaptap sa lupa para sumagot. Naghihintay ang babae sa sabay-sabay na kislap ng grupo. Pagkatapos, kumikislap siya nang dalawang beses mula sa mga natuyong dahon sa lupa. Kung tuloy-tuloy na iilaw ang mga lalaki, matatakpan ang mahinang sagot ng babae at hindi ito mapapansin.
Kung Paano Naging Sikat ang Isang Lihim ng Bayan
Matagal nang alam ng mga taong nakatira malapit sa Smoky Mountains ang tungkol sa mga nagliliwanag na insekto na ito. Sa loob ng maraming dekada, pumupunta ang mga pamilya sa East Tennessee sa Elkmont tuwing huling bahagi ng tagsibol para panoorin ang mga ilaw. Akala nila, lahat ng alitaptap ay sabay-sabay talagang kumikislap nang ganoon. Para itong isang espesyal na lihim ng kanilang bayan.
Nagbago iyon noong simula ng dekada 1990. Isang babaeng nagngangalang Lynn Faust ang lumaki na pumupunta sa bahay-bakasyunan ng kanilang pamilya sa Elkmont. Sobrang hilig niyang panoorin ang mga alitaptap tuwing tagsibol. Nang adulto na siya, nakatagpo siya ng isang librong pang-agham tungkol sa mga alitaptap. Sinabi sa libro na ang mga alitaptap na sabay-sabay kumikislap ay matatagpuan lamang sa Timog-Silangang Asya, sa gilid ng mga ilog sa mga lugar tulad ng Malaysia at Thailand.
Alam ni Lynn na hindi iyon totoo. Buong buhay siyang nakaupo sa ilalim ng mga alitaptap na sabay-sabay kumikislap sa Tennessee!
Sumulat siya sa isang siyentipikong nag-aaral ng mga alitaptap na si Jonathan Copeland. Sa simula, hindi sigurado ang mga siyentipiko. Inisip nila na baka namamalikmata lang siya. Minsan kasi, kapag tumingin ka sa maraming kumikislap na ilaw nang sabay-sabay, nalalilito ang mata mo at naiisip mong nagtutugma ang mga ito.
Pumunta si Dr. Copeland sa Elkmont para personal itong suriin. Nagdala siya ng mga camera at sensor ng liwanag sa gubat sa gabi. Nang sukatin niya ang mga kislap, napatunayan niyang tamang-tama si Lynn! Talagang halos perpekto ang ritmo ng pagkislap ng mga alitaptap. Noong 1992, naglabas ng ulat ang mga siyentipiko tungkol sa mga alitaptap ng Elkmont, at kumalat ang balita sa buong mundo.
Ang Nararanasan ng mga Bisita Ngayon
Ngayon, ang Elkmont ay isa sa pinakasikat na lugar sa buong mundo para manood ng alitaptap. Sa sobrang dami ng taong gustong makapanood ng palabas, gumawa ang Great Smoky Mountains National Park ng isang sistema para protektahan ang mga insekto at ang kanilang tahanan.
Tuwing tagsibol, nagpapasali ang parke sa isang palabunutan para sa tiket. Libo-libong pamilya ang sumasali, pero ilang daang kotse lang ang nabibigyan ng pagkakataon bawat gabi sa pinakamasayang linggo. Inihahatid ng mga park ranger ang mga bisita gamit ang shuttle bus papunta sa pook-panooran. Dahil dito, naiiiwasan ang trapik sa makikitid na daan sa bundok at hindi nasisilaw ang mga alitaptap sa malalakas na ilaw ng kotse.
Naglalakad ang mga bisita sa isang madilim na daanan papasok sa gubat. Bawat isa ay may dalang flashlight na nababalot ng pulang plastic wrap o pulang cellophane. Ang puting ilaw mula sa mga flashlight o smartphone ay nagpapatigil sa pag-ilaw ng mga alitaptap. Hindi masyadong nakakakita ng pulang ilaw ang mga alitaptap, kaya nakakalakad nang ligtas ang mga tao nang hindi naaabala ang mga insekto.
Pagdating ng mga tao sa pook-panooran, tahimik silang nauupo sa mga kumot o tinitilipang upuan. Pinapatay nila ang lahat ng kanilang gadget. Habang bumabalot ang dilim sa gubat, nagsisimula na ang palabas.
Nagsisimula ito bandang 9:30 ng gabi sa ilang hiwa-hiwalay na kislap. Pagdating ng 10:00 ng gabi, libo-libong lalaking alitaptap ang lumilipad sa madidilim na puno. Daan-daang dilaw-berdeng kislap ang iilaw nang anim na beses, at saka muling babalot ang buong kadiliman. Tahimik na nakaupo ang mga tao habang nakikinig sa agos ng sapa sa bundok at pinapanood ang pagliliwanag ng madilim na gubat.
Kung Bakit Sabay-sabay Kumikislap ang mga Alitaptap
Bakit kaya sabay-sabay kumikislap ang mga alitaptap na ito? May dalawang pangunahing ideya ang mga siyentipiko.
Ang unang ideya ay tungkol sa makakapal na dahon sa gubat. Ang Elkmont ay nasa isang lambak sa bundok na may matataas na puno at makakapal na halaman. Kung bawat lalaki ay kikislap sa sarili niyang oras, magiging magulo at nakakalito ang gubat dahil sa patingin-tinging kislap. Mahihirapan ang babae sa lupa na mapansin ang hudyat ng bawat lalaki sa gitna ng makakapal na dahon. Sa pamamagitan ng sabay-sabay na pag-ilaw, nakakagawa ang mga lalaki ng isang malakas na liwanag na tumatagos sa makakapal na halaman.
Ang ikalawang ideya ay tungkol sa paningin ng babaeng alitaptap. Ang mga mata ng babaeng alitaptap ay mabilis makakita ng liwanag. Kapag daan-daang ilaw ang sabay-sabay na kumislap, mas madali niyang mapapansin na may mga lalaking alitaptap sa malapit dahil sa lakas ng liwanag.
May napansin din ang mga siyentipiko na isang kawili-wiling pattern na parang alon. Ang sabay-sabay na pag-ilaw ay hindi nangyayari nang mabilisan sa buong gubat. Sa halip, kumikislap muna ang isang lalaki, at ginagaya siya ng kanyang mga katabi pagkalipas ng napakamaikling sandali. Gumagawa ito ng alon ng liwanag na gumagalaw sa buong gubat—parang mga tao sa isang stadium na nag-o-ocean wave!
Mga Alitaptap sa Huling Bahagi ng Tag-araw sa Inyong Kapitbahayan
Maikli lang ang panahon ng mga alitaptap sa Elkmont. Tumatagal lang ito nang mga dalawang linggo bawat taon, at karaniwang nagtatapos sa kalagitnaan ng Hunyo. Pagkatapos niyon, ang mga adultong Photinus carolinus na alitaptap ay nakatapos nang magparehas, nangitlog na sa basang lupa, at mamamatay na. Ang kanilang mga uod o larva ay napapapisa sa huling bahagi ng tag-araw at nabubuhay sa lupa habang kumakain ng maliliit na kuhol at malambot na insekto.
Kahit na ang kaganapan sa Elkmont ay nangyayari sa simula ng tag-araw, nagpapatuloy pa rin ang panahon ng alitaptap sa maraming iba pang lugar hanggang Agosto. Ngayon sa Alitaptap, ang mga kasapi ng komunidad ay nagtatala ng mga nakikitang alitaptap sa buong North America at Europe.
Noong simula ng Agosto, naitala ng mga tagapagmasid ang mga Common Eastern Firefly sa mga lugar tulad ng Nashville, Tennessee; Durham, North Carolina; Wheeling, West Virginia; Brooklyn, New York; at Ann Arbor, Michigan. Bagama't ang mga alitaptap na ito sa bakuran ay hindi kumikislap nang sabay-sabay tulad ng mga alitaptap sa Elkmont, nagpapakita rin sila ng sarili nilang magandang palabas sa mga bakuran at tabing-gubat tuwing maaliwalas na gabi.
Sa Europe naman, ang mga gumagamit ng Alitaptap at iNaturalist ay nakakakita ng mga European Glow-worm sa France, Germany, at Switzerland. Hindi tulad ng lumilipad na mga lalaki sa Elkmont, ang mga babaeng glow-worm ay hindi lumilipad. Nakaupo lang sila sa mga tangkay ng damo at mahinhong nagliliwanag para gabayan ang mga lumilipad na lalaki pabaon sa kanila.
Bawat uri ng alitaptap ay may sariling paraan para makahanap ng kapareha sa dilim. Makakatulong ka sa pagprotekta sa kanila sa pamamagitan ng pagpapanatiling madilim ng inyong bakuran sa gabi at sa pagtatala ng iyong mga nakikitang alitaptap sa Alitaptap!