Kapag hinawakan mo ang isang ordinaryong flashlight nang matagal, umiinit ang salamin nito. Gumagamit ang bumbilya ng kuryente para gumawa ng liwanag at init. Pero ang alitaptap na dumapo sa iyong daliri ay naglalabas ng dilaw na liwanag na malamig na malamig. Kung mahahawakan mo ang tiyan nito habang umiilaw, wala kang mararamdamang init. Paano kaya nakakagawa ng liwanag ang isang maliit na kulisap mula sa hangin nang hindi nasusunog?
Para malaman ito, kailangan nating silipin ang loob ng alitaptap. Bioluminescence ang tawag ng mga siyentipiko sa mahiwagang ito. Isa itong malaking salita na ibig sabihin ay ang paggawa ng sariling liwanag ng mga buhay na nilalang. Kung hahatiin ang salita, ang bio ay buhay at ang lumen ay liwanag. Hindi lang mga alitaptap ang gumagawa nito. May mga isda sa malalim na dagat at maliliit na plankton sa dagat na umiilaw din sa dilim. Pero ginagawa ito ng mga alitaptap mismo sa ating mga bakuran at kagubatan.
Sa Alitaptap, nagbabahagi ang mga tao ng mga ulat tungkol sa mga umiilaw na kulisap sa buong mundo. Kamakailan lamang, nag-log ang mga citizen scientist ng mga European Glow-worm sa mga lugar tulad ng Birkenwerder at Michendorf sa Alemanya, pati na rin sa Pransiya at Republikang Tseko. Nakakita rin ang mga tao ng mga Winter Fireflies sa Kanada at Massachusetts, at Pygoluciola qingyu sa Isla ng Hong Kong. Lahat ng mga umiilaw na kulisap na ito ay gumagamit ng parehong resipe ng kemikal para pailawan ang gabi.
May apat na pangunahing sangkap ang resipeng ito sa loob ng isang espesyal na bahagi sa ibabang tiyan ng alitaptap. Isipin mo ang bahaging ito ng katawan bilang isang maliit na laboratoryo ng kemikal. Ang unang sangkap ay ang kemikal na tinatawag na luciferin. Ito ang molekula na gumagawa ng liwanag na handang-handa sa loob ng tiyan. Ang pangalawang sangkap ay ang ensaym na tinatawag na luciferase. Ang ensaym ay parang maliit na gunting o katulong na molekula na nagpabilis ng mga reaksiyong kemikal.
Ang pangatlong sangkap ay enerhiya, na nakaimbak sa isang molekula na ginagamit ng lahat ng buhay na selula para gumawa ng trabaho. Ang pang-apat at pinakamahalagang sangkap ay ang oksiheno. Iyon din ang hangin na nilalanghap mo tuwing humihinga ka.
Kapag gustong umilaw ng alitaptap, nagpapadala ng hudyat ang utak nito pababa sa katawan nito. Sa maraming kulisap, dinadala ng mga tubo na tinatawag na tracheoles ang hangin mula sa labas papunta sa bahagi ng liwanag. Kapag binuksan ng alitaptap ang balbula, bumubuhos ang oksiheno sa espasyo kung saan naghihintay ang luciferin at luciferase. Sa sandalingihalo ang oksiheno sa mga kemikal na iyon, nangyayari ang mabilis na reaksiyon. Tinutulungan ng luciferase ang luciferin na sumama sa oksiheno at sa molekula ng enerhiya. Ang mabilis na paghahalong ito ay lumilikha ng bagong molekula na hindi matatag at sabik. Habang bumabalik ang sabik na molekula sa normal nitong estado, inilalabas nito ang sobrang enerhiya. Sa halip na ilabas ang enerhiya bilang init, halos ginagawa itong nakikitang liwanag ng katawan ng alitaptap.
Napakahusay na proseso nito. Halos sandaang porsyento ng enerhiya ay nagiging liwanag. Ang isang ordinaryong bumbilya sa bahay ay sinasayang ang karamihan sa enerhiya nito bilang init. Kung ang mga bumbilya ay kasinghusay ng mga alitaptap, hindi kailanman iinit ang mga ito kapag hinawakan.
Ang pagkontrol sa pag-iilaw ay kasinggaling din ng paggawa nito. Dahil kailangan ng alitaptap ang oksiheno para panatilihing nagniningning ang liwanag, kailangan nitong humanap ng paraan para patayin ang ilaw. Hindi lang nito maaaring hipan ang ilaw na parang kandila. Sa halip, ginagamit ng alitaptap ang sistema ng nerbiyo nito para makontrol ang mga balbula ng oksiheno. Kapag sumara ang balbula, tumitigil ang pagdaloy ng oksiheno. Kung walang sariwang oksiheno, agad na tumitigil ang reaksiyong kemikal, at dumidilim ang liwanag. Kapag bumukas muli ang balbula, bumabalik ang ningning.
Magkakaibang uri ang gumagamit sa sistemang ito sa iba't ibang paraan. Ang ilang uri, tulad ng European Glow-worm na matatagpuan sa buong Europa mula Alemanya hanggang Pransiya, ay naglalabas ng tuloy-tuloy at nagniningning na liwanag para makaakit ng kapareha sa damuhan. Ang ibang uri naman ay gumagamit ng mabilis at kumikislap na paraan sa hangin. Pareho ang reaksiyong kemikal sa kanilang mga tiyan, pero magkaibang-magkaiba ang tiyempo.
Pinag-aaralan pa rin ng mga siyentipiko ang maliliit na pagkislap na ito para matuto pa tungkol sa kung paano nilulutas ng kalikasan ang mga kumplikadong problema. Sa susunod na makakita ka ng umiilaw na kulisap sa mapa o sa iyong bakuran, alam mo na kung ano ang nangyayari. Ang isang maliit na bugso ng hangin ay nakakatagpo ng isang espesyal na kemikal sa loob, at isang kislap ng malamig na liwanag ang sumisikat sa dilim.