Noong ika-25 ng Oktubre, may nagbukas ng ating komunidad na mapa at naglagay ng Winter Firefly sa Maugerville, Canada. Sa malamig na araw ring iyon, may nagtala ng European Glow-worm sa Austria, at may nakakita naman ng Diaphanes citrinus sa Hong Kong. Sa buong mundo, may mga taong nakakakita sa mga kulisap na ito na kumikinang sa dilim. Kapag tiningnan mo ang kumikinang na buntot ng alitaptap, madaling isipin na ito ay isang munting bumbilya. Pero kung hihipuin mo ang ordinaryong bumbilya na ilang minuto nang nakabukas, mabilis mong ilalayo ang iyong kamay. Mainit ito. Ang buntot ng alitaptap ay nananatiling malamig habang ito ay sumisinag.
Paano nakagagawa ng liwanag ang isang buháy na kulisap nang walang kahit anong init? Ang sikreto ay nasa loob ng katawan nito, nakatago sa mga espesyal na selula sa tiyan. Tinatawag ito ng mga siyentipiko na malamig na liwanag o bioluminescence. Mahirap itong bigkasin, pero ang ibig sabihin lang nito ay liwanag na nagmumula sa buhay. Para maintindihan kung paano ito gumagana, isipin ang paghahalo mo ng mga sangkap sa paggawa ng keyk. Naghahalo ang alitaptap ng mga kemikal na sangkap sa loob ng kanyang buntot para lumikha ng kisap.
Sa loob ng mga selulang iyon na lumilikha ng liwanag, may apat na pangunahing sangkap. Ang una ay isang kemikal na tinatawag na luciferin. Ang pangalawa ay isang ensayt o enzyme na tinatawag na luciferase. Ang mga ensayt ay maliliit na katulong na molekula na nagpapabilis sa mga reaksiyong kemikal sa loob ng mga buháy na nilalang. Ang pangatlong sangkap ay magnesium, na isang mineral. Ang pang-apat at huling sangkap ay enerhiya na nakaimbak sa isang molekula na ginagamit ng bawat buháy na selula sa paggawa ng trabaho.
Kapag gusto nang kumisap ng alitaptap, binubuksan nito ang isang balbula sa munting tubo na tinatawag na tracheole. Dinadala ng tubong ito ang oksiheno nang direkta sa bahagi ng katawan na may liwanag. Sa sandaling pumasok ang oksiheno at makatagpo ang luciferin at ensayt na luciferase, nangyayari ang mabilis na reaksiyon. Tumutulong ang luciferase para magsanib ang oksiheno at ang luciferin. Ang pagsasamang iyon ay lumilikha ng bagong molekula na may sobrang enerhiya. Para mawala ang sobrang enerhiyang iyon, pinapakawalan ito ng molekula sa anyo ng munting butil ng liwanag na tinatawag na photon. Dahil ang buong enerhiya ay direktang nagiging liwanag sa halip na init, nananatiling malamig ang buntot ng alitaptap.
Kung titingnan mo ang gawa ng tao na bumbilya, mapapansin mo na sinasayang nito ang maraming enerhiya. Ang lumang bumbilya ay ginagawang liwanag ang humigit-kumulang sampung porsyento ng kanyang enerhiya. Ang natitirang siyamnapung porsyento ay nagiging init. Kaya naman napapasok ang iyong mga daliri kapag hinipo mo ang mga lumang bumbilya habang nakabukas ito. Ang alitaptap ay ginagawa ang eksaktong kabaliktaran nito. Ginagawa nitong halos sandaang porsyento ang enerhiya nito para maging liwanag. Tinatawag ito ng mga siyentipiko na malamig na liwanag dahil walang nasasayang na init.
Kapag binalikan natin ang data sa mapa mula noong huling bahagi ng Oktubre, makikita natin ang iba't ibang uri ng alitaptap na ginagawa ito sa iba't ibang paraan. Sa Espanya at Portugal, nagtala ang mga tagamasid ng Mediterranean Pale Glow-worm. Sa Hong Kong, may nakakita ng Pyrocoelia lunata. Sa Arhentina, natuklasan ng isang nag-ambag sa mapa ang Photinus signaticollis. Ang ilan sa mga uring ito ay kumikislap ng matingkad na hudyat sa hangin tuwing tag-init para hanapin ang isa't isa. Ang iba naman, tulad ng mga European Glow-worm na natala sa Austria, Rusya, at Republikang Tseko, ay hindi lumilipad habang kumikislap sa langit. Sa halip, ang mga babaeng walang pakpak ay nakaupo sa lupa sa damuhan at tuloy-tuloy na kumikinang na parang munting berdeng ilaw sa kalsada para makuha ang atensiyon ng mga lalaking lumilipad.
Kahit gumagamit ang kanilang mga katawan ng parehong pangunahing reaksiyong kemikal, kinokontrol ng iba't ibang uri ang kanilang liwanag sa iba't ibang paraan. Kailangang kumisap nang pabalik-balik ang lumilipad na alitaptap sa tamang tiyempo. Hindi nito maaaring hayaang nakabukas lang palagi ang switch ng liwanag nito, dahil kukulangin ito sa oksiheno at mga kemikal nang napakabilis. Para kumisap, kinokontrol ng alitaptap ang mga tubo ng hangin nito. Kapag huminto sa pagdaloy ang oksiheno patungo sa organ ng liwanag, agad na nawawala ang ningning. Kapag bumukas ang balbula at muling pumasok ang oksiheno, bumabalik ang liwanag. Nangyayari ito sa loob ng isang iglap.
Isipin kung gaano kaqbilis mong mabuksan at maasaran ang switch ng ilaw sa iyong silid. Mas mabilis pa itong magawa ng alitaptap sa pamamagitan ng pagkontrol sa daloy ng hangin nito. Kapag may nagtatala ng Winter Firefly sa Hilagang Carolina o New York sa huling bahagi ng Oktubre, ang mga kulisap na iyon ay nakakaligtas sa malamig na panahon sa pamamagitan ng pagtatago sa mga tuyong dahon o sa ilalim ng maluwag na balat ng puno. Bumabagal ang kanilang kimika kapag lumalamig ang hangin, pero nananatiling handa ang mga sangkap sa loob ng kanilang mga buntot.
Sa susunod na tingnan mo ang mapa at may makita kang bagong nakitang alitaptap sa iyong bahagi ng mundo, alalahanin ang kimika na nangyayari sa loob ng munting kulisap na iyon. Hindi ito mahika, at hindi rin ito kumikinang na uling. Isa itong matalinong halo ng oksiheno, mga ensayt, at kemikal na magkakasamang gumagana para sindihan ang dilim nang walang sinasayang na kahit isang patak ng init.