Khi bạn đi dạo ngoài trời vào một đêm ấm áp và thấy một đốm sáng nhỏ nhấp nháy, bạn đang ngắm nhìn một loài côn trùng tự tạo ra ánh sáng cho chính mình. Mẹo nhỏ này gọi là hiện tượng phát quang sinh học. Đây là một thuật ngữ khoa học đơn giản chỉ các sinh vật sống tạo ra ánh sáng. Đom đóm không dùng pin hay ổ cắm điện. Chúng dùng một hỗn hợp hóa chất đặc biệt bên trong cơ thể.
Bên trong phần đuôi đom đóm có một vài thành phần quan trọng. Một trong số đó là hóa chất gọi là luciferin. Thành phần khác là một loại enzyme gọi là luciferase. Enzyme là những protein trợ giúp nhỏ bé giúp các phản ứng hóa học diễn ra nhanh hơn. Khi đom đóm muốn phát sáng, nó mở một chiếc van trong cơ thể. Van này cho phép oxy tràn vào bên trong. Oxy hòa quyện với luciferin và luciferase.
Hãy nghĩ về việc thổi gió vào đống lửa trại để ngọn lửa bùng lên. Oxy kích hoạt các hóa chất phản ứng với nhau. Phản ứng này tạo ra ánh sáng thay vì nhiệt. Nếu ánh sáng đom đóm tạo ra nhiệt giống như bóng đèn thông thường, chú côn trùng sẽ bị cháy rụi ngay lập tức. Các nhà khoa học gọi đây là ánh sáng lạnh vì hầu hết năng lượng đều biến thành ánh sáng chứ không phải hơi ấm.
Các loài đom đóm khác nhau sử dụng ánh sáng này theo những cách khác nhau. Trên Alitaptap, mọi người chia sẻ bản đồ ghi nhận đom đóm từ khắp nơi trên thế giới. Nếu bạn xem các dữ liệu gần đây, bạn sẽ thấy đom đóm Common Eastern Firefly nhấp nháy ở những nơi như Bắc Carolina và Michigan. Bạn cũng có thể bắt gặp đom đóm European Glow-worm ở Đức và Cộng hòa Séc, hoặc đom đóm Winter Fireflies hoạt động ở những nơi như Canada và New York.
Không phải tất cả đom đóm đều nhấp nháy giống nhau. Một số loài bay lượn và vẽ các hình thù trên không trung bằng ánh sáng của chúng. Loài Common Eastern Firefly nổi tiếng với kiểu bay hướng lên trên trong khi phát sáng, tạo ra hình chữ J sáng rực trong bóng tối. Đom đóm đực sử dụng các kiểu tín hiệu cụ thể này để thu hút đom đóm cái đang ngồi yên trong thảm cỏ.
Mỗi loài đều có một mã bí mật riêng. Một chú đom đóm đực phát ra một nhịp điệu cụ thể. Nếu con cái thích những gì nó thấy, nó sẽ đợi vài giây và nhấp nháy trả lời bằng tín hiệu của chính mình. Nếu con đực nhận được câu trả lời đúng, nó sẽ bay xuống để gặp con cái. Nếu nó nhấp nháy sai nhịp, con cái sẽ phớt lờ hoàn toàn. Điều đó giống như một cái bắt tay bí mật làm bằng ánh sáng.
Những loài đom đóm khác lại không hề nhấp nháy chút nào. Loài European Glow-worm không bay lượn hay chớp sáng liên tục. Thay vào đó, những con cái không có cánh trèo lên thân cây và bật ra ánh sáng ổn định, rực rỡ có thể chiếu sáng suốt nhiều giờ. Chúng ngồi im và chờ đợi những con đực bay lượn phát hiện ra mình từ phía trên.
Ngay cả trước khi lớn lên thành con trưởng thành, đom đóm đã sử dụng cơ thể mình theo những cách tuyệt vời. Đom đóm con, gọi là ấu trùng, sống trên mặt đất dưới những khúc gỗ và tán lá ẩm ướt. Nhiều người gọi chúng là sâu phát sáng. Những con ấu trùng này là những thợ săn cừ khôi. Chúng săn các loài sinh vật mềm mại như ốc sên và sên trần.
Khi một con ấu trùng đom đóm tìm thấy ốc sên, nó phải rất cẩn thận. Ốc sên có thể rất to và khỏe. Ấu trùng sử dụng bộ phận miệng nhỏ xíu để tiêm một chất làm tê đặc biệt vào con ốc. Chất này giúp làm mềm ốc sên để ấu trùng có thể ăn thịt nó. Ấu trùng cần rất nhiều thức ăn ngon trong đất để có thể lớn lên và biến thành đom đóm trưởng thành sau này.
Các nhà khoa học vẫn còn rất nhiều câu hỏi về cách những loài côn trùng này sống và lớn lên. Khi các nhà khoa học cộng đồng ghi lại các quan sát lên bản đồ, họ giúp các nhà nghiên cứu theo dõi nơi các loài khác nhau đang hoạt động. Việc biết được thời điểm và địa điểm đom đóm xuất hiện giúp các chuyên gia bảo vệ môi trường sống của chúng khỏi bị phá hủy bởi các tòa nhà và ánh đèn thành phố rực rỡ.
Lần tới khi bạn bắt gặp một con côn trùng phát sáng trong sân nhà hoặc công viên địa phương, hãy quan sát kỹ cách nó di chuyển. Hãy ngắm nhìn nhịp điệu của ánh sáng. Bạn đang chứng kiến một phản ứng hóa học nhỏ bé đã diễn ra từ hàng triệu năm nay.