Mối nguy hiểm dưới chân
Bước ra ngoài sau cơn mưa vào cuối tháng Chín. Bạn có thể thấy một mảng đất ẩm gần lối đi trong công viên hoặc cạnh hàng rào sân sau. Ở những nơi như đường Gormanville ở Bắc Bộ, Ontario, hay gần các lối đi ở Felton, California, mặt đất luôn ẩm và mát. Những nơi ẩm ướt này không chỉ là vũng nước. Chúng là những ngôi nhà.
Đom đóm dành phần lớn cuộc đời mình ẩn nấp ở những nơi như thế này. Mọi người thường nghĩ đom đóm là loài côn trùng bay lấp lánh trong không khí mùa hè. Nhưng con trưởng thành chỉ sống trong thời gian ngắn. Trước khi phát sáng, chúng sống dưới dạng ấu trùng, tức là những chú đom đóm non, trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Một số loài, như loài sâu phát sáng California tìm thấy trên Đường mòn Fall Creek hay Đom đóm mùa đông được phát hiện trên Đảo Prince Edward, cần những nơi rất cụ thể để phát triển.
Chúng cần đất ẩm. Chúng cần những khúc gỗ mục để trốn bên dưới. Chúng cần những bãi cỏ cao nơi độ ẩm đọng lại gần mặt đất. Khi con người xây nhà mới, rải nhựa bãi đậu xe, hoặc đổ đường bê tông, những không gian ẩm ướt đó biến mất. Con đường tráng nhựa không giữ nước. Lái xe bê tông không mọc rêu cũng chẳng có ốc sên.
Khi một chiếc máy ủi san bằng cánh đồng, nó không chỉ làm phẳng cỏ. Nó phá hủy toàn bộ thế giới mà một ấu trùng đom đóm cần để sống sót. Không có nơi ẩm ướt để sống và săn mồi, ấu trùng không thể lớn thành con trưởng thành.
Ấu trùng đom đóm ăn gì
Để hiểu tại sao việc mất đất lại làm tổn thương đom đóm nhiều đến vậy, bạn phải xem chúng ăn gì. Đom đóm trưởng thành không phải lúc nào cũng ăn nhiều, nhưng ấu trùng lại là những thợ săn đóm đóm phàm ăn. Chúng bò qua bụi bẩn và lớp lá rụng để tìm kiếm các sinh vật mềm như ốc sên, sên trần và giun đất.
Ốc sên và sên trần cũng cần nơi ẩm ướt để sống. Chúng khô đi rất nhanh dưới ánh nắng nóng hoặc trên mặt đất khô cứng. Khi một vùng đất ngập nước bị tháo nước hoặc một khu rừng bị phá quang để nhường chỗ cho tòa nhà mới, ốc sên và sên trần biến mất trước. Không có thức ăn, ấu trùng đom đóm sẽ chết đói.
Hãy tưởng tượng việc cố gắng tìm tạp hóa khi mọi cửa hàng tạp hóa trong thị trấn của bạn đột nhiên bị thay thế bằng một tấm đá khổng lồ. Đó là điều xảy ra với một ấu trùng đom đóm khi ngôi nhà của nó bị bê tông hóa. Ngay cả khi một mảng cỏ nhỏ được giữ lại, nó có thể quá khô, hoặc thức ăn đã biến mất hoàn toàn.
Đây là lý do tại sao những lần ghi nhận do các nhà khoa học cộng đồng thực hiện lại quan trọng đến vậy. Khi ai đó phát hiện ra Đom đóm mùa đông ở Manitoba hoặc Đom đóm miền Đông phổ biến ở San Antonio, Texas, họ đang ghi lại nơi những loài động vật này vẫn tìm thấy những gì chúng cần. Những điểm trên bản đồ cho chúng ta thấy những mảng xanh khỏe mạnh còn lại.
Chăm chút cho khu vườn phía sau
Bạn không cần phải là nhà khoa học có phòng thí nghiệm để giúp bảo vệ nhà của đom đóm. Bạn có thể bắt đầu ngay bên ngoài cửa sau nhà mình, hoặc thậm chí ở một góc sân trường.
Đầu tiên, hãy chừa lại một góc hoang dã. Nếu bạn có sân cỏ, hãy xin phép người lớn để một khoảng nhỏ mọc cao và tự nhiên. Đừng cào sạch mọi chiếc lá rụng vào mùa thu. Lớp lá rụng giữ cho đất bên dưới ẩm và tạo ra nơi ẩn nấp an toàn cho ấu trùng cùng những con ốc sên mà chúng săn mồi.
Thứ hai, hãy nghĩ về nước. Đom đóm rất thích độ ẩm. Nếu bạn nhận thấy một góc sân nhà mình đọng nước mưa và mất một lúc mới khô đi, hãy thử để nguyên thay vì tìm cách làm khô nó. Mảnh đất ẩm đó chính là vị trí đắc địa cho đom đóm.
Thứ ba, tránh dùng bình xịt côn trùng và thuốc diệt cỏ hóa học trên bãi cỏ của bạn. Những hóa chất đó không chỉ loại bỏ côn trùng hay thực vật không mong muốn. Chúng có thể đầu độc chính các sinh vật mà đom đóm ăn, hoặc làm hại trực tiếp đến ấu trùng đom đóm.
Ngắm nhìn mà không làm hại
Khi bạn ra ngoài tìm đom đóm, bạn có thể là người hỗ trợ thay vì kẻ quấy rầy. Sử dụng bản đồ Alitaptap để ghi lại những gì bạn thấy. Nếu bạn phát hiện ra Sâu phát sáng châu Âu ở Đức hoặc Loài nhấp nháy ngọn cây mùa xuân ở Atlanta, Georgia, hãy ghi chú lại ngày tháng và vị trí chính xác.
Khi bạn ngắm nhìn chúng, hãy bước đi nhẹ nhàng. Cố gắng không dẫm nát cỏ cao hoặc làm xới tung những khúc gỗ mục nơi những chú ấu trùng nhỏ có thể đang nghỉ ngơi dưới lòng đất. Hãy ngắm chúng chớp sáng hoặc phát huỳnh quang, rồi để chúng yên với công việc ban đêm của mình.
Mỗi mảng cỏ hoang dã nhỏ bạn cứu được giúp giữ cho một mảnh ghép lại với nhau. Bằng cách bảo vệ đất ẩm, để lại lá trên mặt đất và tránh xa các hóa chất độc hại, bạn đang trao cho các gia đình đom đóm cơ hội chiến đấu thực sự.