Đã tám giờ tối một ngày tháng Tám mát mẻ. Bạn đang đứng gần một lối đi cỏ ở Cincinnati, Ohio. Mặt trời đã lặn cách đây một tiếng. Thoạt đầu, bãi cỏ trông tối đen như mực. Rồi một đốm sáng xanh nhỏ xíu bay lơ lửng gần mấy cọng cỏ. Lại một đốm sáng khác chớp lên cao hơn trên cây phong. Chẳng mấy chốc, hàng chục ánh đèn nhỏ bật sáng rồi tắt trong bóng tối.
Bỗng nhiên, có người bật đèn pin trắng cực sáng. Luồng sáng quét qua bãi cỏ như đèn tìm kiếm. Ngay lập tức, tất cả đom đóm ngừng chớp sáng. Bãi cỏ lại tối đen trở lại. Khoảnh khắc kỳ diệu đã biến mất.
Ngắm đom đóm là một trong những điều tuyệt vời nhất của những đêm hè. Mọi người trên khắp thế giới đều thích ngắm chúng. Trên bản đồ Alitaptap tuần này, các thành viên đã ghi lại những lần nhìn thấy đom đóm từ Philadelphia đến Hong Kong. Nhưng nếu muốn thưởng thức những loài bọ phát sáng này, bạn cần biết cách quan sát mà không làm phiền chúng. Ánh sáng mạnh, đèn flash điện thoại và bước chân ồn ào có thể làm hỏng buổi ngắm của tất cả mọi người. Dưới đây là cách bạn có thể ngắm đom đóm an toàn, chụp ảnh trong bóng tối và bảo vệ loài côn trùng này cùng một lúc.
Đom đóm trò chuyện trong bóng tối như thế nào
Đom đóm dùng ánh sáng để trò chuyện với nhau. Chúng tạo ra ánh sáng bên trong cơ thể bằng một phản ứng hóa học. Quá trình này tạo ra rất ít nhiệt, nên các nhà khoa học gọi đó là ánh sáng lạnh.
Khi một chú đom đóm đực bay qua cánh đồng, nó sẽ phát ra một tín hiệu chính xác. Nó giống như một mã bí mật. Mỗi loài có một kiểu riêng. Ví dụ, loài Common Eastern Firefly thường tạo ra một đường bay nhanh trông giống chữ J. Con cái ngồi ở bãi cỏ bên dưới. Nếu nó thấy đúng kiểu, nó sẽ chớp sáng lại để chào.
Khi bạn chiếu một luồng sáng trắng mạnh vào bãi cỏ, bạn đang làm gián đoạn cuộc trò chuyện này. Đối với đom đóm, đèn pin trắng trông giống như một bức tường chói lóa. Nó che khuất những tia chớp nhỏ của bạn tình tiềm năng. Khi ánh sáng trắng ngập tràn ngôi nhà của chúng, đom đóm đực ngừng bay. Con cái ngừng đáp lại. Nếu chúng không thể nhìn thấy tín hiệu của nhau, chúng không thể giao phối và đẻ trứng cho năm sau.
Mắt bạn và sự thích nghi với bóng tối
Ánh sáng trắng không chỉ làm đom đóm bối rối. Nó còn phá hủy thị lực của chính bạn.
Mắt người rất giỏi thích nghi với bóng tối. Bên trong mắt bạn có các cơ quan bắt sáng nhỏ gọi là tế bào que. Khi bạn bước vào một bãi cỏ tối, mắt bạn từ từ tạo ra một chất hóa học giúp các tế bào que này nhìn thấy ánh sáng yếu. Quá trình này được gọi là sự thích nghi với bóng tối.
Sự thích nghi với bóng tối cần có thời gian. Mắt bạn mất khoảng hai mươi đến ba mươi phút để thích nghi hoàn toàn với bầu trời đêm. Khi mắt bạn đã thích nghi, bạn có thể nhìn thấy những vệt mờ, những cái cây tối màu và những tia chớp đom đóm dịu nhẹ mà trước đó bạn đã bỏ lỡ.
Tuy nhiên, nếu ai đó chiếu đèn pin trắng hoặc màn hình điện thoại vào mặt bạn, chất hóa học đó sẽ biến mất trong vòng chưa đầy một giây. Mắt bạn cài đặt lại hoàn toàn. Bạn phải đợi thêm hai mươi phút nữa trong bóng tối để nhìn rõ trở lại. Bảo vệ tầm nhìn ban đêm là chìa khóa để nhìn thấy hàng trăm tia chớp nhỏ.
Sự kỳ diệu của ánh sáng đỏ
Bạn nên làm gì nếu cần thắp sáng lối đi của mình? Câu trả lời rất đơn giản: hãy dùng ánh sáng đỏ.
Mắt đom đóm và mắt người phản ứng rất khác nhau với ánh sáng đỏ. Hầu hết đom đóm không thể nhìn rõ bước sóng dài của ánh sáng đỏ. Đối với chúng, ánh sáng đỏ dịu gần như là vô hình. Nó cho phép bạn nhìn thấy nơi mình đang bước đi mà không làm mấy chú bọ sợ hãi.
Ánh sáng đỏ cũng bảo vệ tầm nhìn ban đêm của chính bạn. Ánh sáng đỏ không phá hủy các chất hóa học bên trong tế bào que của mắt. Khi bạn tắt đèn đỏ, mắt bạn vẫn thích nghi với bóng tối.
Bạn không cần một chiếc đèn pin đắt tiền để dùng ánh sáng đỏ. Bạn có thể tự làm một chiếc ở nhà trong hai phút. Lấy một chiếc đèn pin thông thường và che thấu kính thủy tinh bằng băng dính vẽ màu đỏ hoặc giấy bóng kính màu đỏ. Bạn có thể giữ băng dính bằng dây thun. Nhiều đèn đội đầu cũng có cài đặt ánh sáng đỏ tích hợp. Luôn bật đèn đỏ trước khi bạn bước vào khu vực ngắm.
Cách chụp ảnh đom đóm không dùng đèn flash
Nhiều người muốn chụp ảnh hoặc quay video đom đóm để chia sẻ với bạn bè hoặc tải lên Alitaptap. Nhưng chụp ảnh vào ban đêm có thể khá khó khăn.
Nguyên tắc đầu tiên: không bao giờ dùng đèn flash máy ảnh. Đèn flash là một luồng sáng trắng mạnh và độtف ngột. Nó làm đom đóm giật mình và dừng việc phát tín hiệu. Tệ hơn nữa, đèn flash làm cho ảnh chụp đom đóm trở nên tồi tệ. Ánh sáng chói phản chiếu qua bụi và lá cây, đồng thời làm cho ánh sáng của loài côn trùng nhỏ biến mất hoàn toàn.
Thay vào đó, hãy đặt máy ảnh điện thoại thông minh của bạn sang Chế độ ban đêm. Chế độ ban đêm giữ cho màn trập máy ảnh mở trong hai hoặc ba giây. Điều này giúp máy ảnh thu thập ánh sáng dịu theo thời gian.
Vì màn trập mở lâu hơn, bất kỳ chuyển động nào cũng sẽ làm mờ bức ảnh của bạn. Bạn phải giữ máy ảnh thật vững. Đừng cố cầm điện thoại trên tay khi đang đứng. Thay vào đó, hãy tỳ khuỷu tay vào trụ rào gỗ, ngồi xuống đất hoặc đặt điện thoại lên một tảng đá phẳng. Nếu bạn có một chân máy nhỏ, hãy mang theo.
Hướng điện thoại về phía bãi cỏ và nhấn nút nhẹ nhàng. Giữ máy ảnh hoàn toàn cố định cho đến khi chụp xong. Bạn sẽ thấy những đốm xanh dịu nhẹ và các vệt sáng trên nền tối.
Phép lịch sự ngoài trời tại các điểm ngắm chung
Đom đóm thường tập trung ở các công viên công cộng, dọc theo bờ sông hoặc trong các khu bảo tồn thiên nhiên. Khi bạn đến một điểm ngắm phổ biến, hãy nhớ rằng bạn đang chia sẻ không gian với những người xem khác và các sinh vật sống.
Ở trên lối đi bằng đá hoặc sỏi. Đây là một trong những quy tắc quan trọng nhất khi ngắm đom đóm. Đom đóm cái của nhiều loài, như European Glow-worm hoặc Rimmed Window Firefly, ở sát mặt đất. Một số con cái thậm chí không có cánh hoạt động. Chúng bò lên thân cỏ để chiếu sáng. Nếu bạn bước ra khỏi lối đi vào bãi cỏ cao, bạn có thể vô tình giẫm chết con cái hoặc ấu trùng ẩn dưới giày của mình.
Giữ màn hình điện thoại mờ. Giảm độ sáng trên điện thoại trước khi bạn đến. Nếu bạn cần kiểm tra bản đồ hoặc xem cài đặt máy ảnh, hãy quay màn hình vào ngực hoặc dùng tay che lại.
Nói bằng giọng ngoài trời nhỏ nhẹ. Tiếng ồn không làm tổn thương trực tiếp ánh sáng của đom đóm, nhưng âm thanh lớn có thể làm phiền các loài động vật hoang dã khác như chim đang đậu. Xem ngắm yên tĩnh làm cho trải nghiệm trở nên yên bình cho mọi người.
Lập bản đồ những phát hiện ban đêm của bạn
Khi bạn ngắm xong, bạn có thể biến những quan sát của mình thành khoa học thực sự. Hãy ghi chú lại vị trí bạn đứng, thời điểm trong đêm và hình dạng của kiểu chớp sáng.
Tháng này, các thành viên cộng đồng Alitaptap đã ghi lại Winter Fireflies ở Massachusetts, Little Gray Fireflies ở Indiana và Aspisoma lineatum ở Brazil. Mỗi báo cáo giúp các nhà khoa học theo dõi nơi quần thể khỏe mạnh và nơi nào cần được bảo vệ.
Bằng cách dùng đèn pin đỏ, giữ cho đèn flash máy ảnh tắt và ở trên lối đi, bạn đang bảo vệ những loài côn trùng tuyệt vời này. Lần tới khi bạn bước vào bóng tối, hãy mang theo sự kiên nhẫn, bảo vệ tầm nhìn ban đêm và tận hưởng buổi biểu diễn.