Bước vào bóng tối
Khi bạn bước ra ngoài trời vào ban đêm để tìm đom đóm, mắt bạn cần thời gian để thích nghi. Ở trong một ngôi nhà sáng sủa, con ngươi của bạn rất nhỏ. Ngay khi bạn bước ra khu vườn tối, chúng sẽ mở rộng ra để đón từng chút ánh trăng. Quá trình này gọi là sự thích nghi với bóng tối. Mất khoảng hai mươi phút để mắt bạn quen hẳn. Trong thời gian này, bộ áo não của bạn học cách nhìn thấy hình dáng trong bóng râm. Bạn có thể phát hiện ra một con European Glow-worm đang đậu trên bãi cỏ ở Đức hoặc một con Winter Firefly đang chớp sáng nhẹ nhàng gần một cái cây ở Bắc Carolina. Nếu ai đó bật đèn pin sáng hoặc chụp ảnh điện thoại có bật flash, sự thích nghi đó sẽ biến mất trong chớp mắt. Mắt bạn nhắm chặt lại hoặc nheo lại trước ánh chói, và luồng sáng bất ngờ làm lu mờ đi ánh sáng nhỏ bé, dịu dàng của loài côn trùng.
Đom đóm dựa vào bóng tối để trò chuyện với nhau. Ánh sáng của chúng là một mã bí mật. Con đực bay trong không khí phát ra một kiểu chớp sáng cụ thể để chào hỏi. Con cái đậu trên chiếc lá trong vườn hoặc công viên đáp lại bằng cái chớp mắt nhanh của riêng mình. Khi ánh sáng trắng rực rỡ cắt ngang bóng tối, nó giống như một chiếc đèn pha khổng lồ tại một cuộc họp bí mật. Lũ côn trùng trở nên bối rối. Chúng ngừng chớp sáng. Đôi khi chúng bay đi trốn vào bụi cây vì nghĩ rằng có kẻ săn mồi ở gần. Nếu bạn muốn chia sẻ ban đêm với chúng, bạn phải tôn trọng quy tắc của chúng. Điều đó có nghĩa là giữ tay ở nhà, đi bộ chậm rãi và thay đổi cách bạn sử dụng đèn.
Tại sao ánh sáng trắng và đèn flash lại có hại
Ánh sáng trắng chứa mọi màu sắc của cầu vồng hòa quyện vào nhau. Đối với đom đóm, ánh chói gắt đó gây lóa mắt. Đèn flash máy ảnh thậm chí còn tồi tệ hơn. Nó lóe lên với một nguồn năng lượng mạnh mẽ bất ngờ ngay lúc côn trùng có thể đang cố gắng gửi đi một thông điệp quan trọng. Khi mọi người tụ tập quanh một bụi cây trong công viên và bắt đầu chạm vào màn hình điện thoại để chụp ảnh có bật flash, họ thường làm hỏng khung cảnh cho tất cả mọi người. Những tia chớp sáng làm lũ bọ sợ hãi. Sau hai hoặc ba lần bật đèn flash, ánh sáng ngừng hẳn. Cuối cùng, bạn đứng trong bóng tối mà chẳng thấy gì ngoài màn hình điện thoại đang phát sáng.
Các nhà khoa học nghiên cứu về đom đóm sử dụng một mẹo nhỏ để xem chúng đang làm gì mà không làm hỏng ban đêm của loài côn trùng. Họ phủ lên đèn pin một lớp màng nhựa đỏ hoặc sử dụng bóng đèn LED đỏ. Ánh sáng đỏ có bước sóng dài hơn ánh sáng trắng. Mắt bạn vẫn có thể dùng nó để nhìn con đường phía trước, nhưng đom đóm không nhìn thấy nó theo cách đó. Đối với chúng, ánh sáng đỏ trông giống như bóng râm sâu. Nó không làm lóa mắt hay làm gián đoạn mã chớp sáng tự nhiên của chúng. Nếu bạn muốn đọc sách hướng dẫn hoặc kiểm tra bản đồ khi đi tìm côn trùng, đèn đỏ là người bạn thân nhất của bạn. Nó giữ cho tầm nhìn ban đêm của bạn nguyên vẹn và để đom đóm địa phương tiếp tục chớp sáng.
Quay phim trong bóng râm không cần đèn flash
Mọi người thường muốn quay video một con côn trùng phát sáng để chia sẻ trên bản đồ khoa học cộng đồng như Alitaptap. Nhưng bật đèn flash điện thoại chỉ cho bạn bức ảnh một chiếc lá mờ ảo và một con bọ sợ hãi. Thay vì chống lại bóng tối, bạn có thể tận dụng nó. Điện thoại và máy ảnh hiện đại có cài đặt gọi là chế độ ban đêm hoặc phơi sáng lâu. Những cài đặt này cho phép ống kính máy ảnh mở lâu hơn một chút để thu lại tất cả ánh sáng mờ ảo xung quanh.
Để sử dụng phương pháp này, bạn cần giữ tay thật vững. Nếu tay bạn run, đốm sáng sẽ vạch ngang video giống như một ngôi sao băng. Hãy tì khuỷu tay lên cột hàng rào hoặc tựa vào thân cây để giữ chắc máy ảnh. Tắt tính năng tự động lấy nét nếu nó cứ dò đi dò lại trong bóng tối. Lấy nét thủ công vào một cành cây hoặc chiếc lá gần đó nơi bạn vừa thấy ánh sáng lóe lên một phút trước. Kiên nhẫn chờ đợi. Khi côn trùng phát sáng trở lại, cảm biến máy ảnh sẽ ghi lại ánh sáng màu vàng hoặc xanh dịu nhẹ mà không cần thêm sự trợ giúp nào từ đèn flash chói lóa.
Làm một người hàng xóm tốt trên đường mòn
Ngắm đom đóm thường là một hoạt động chung. Mọi người tụ tập trong các khu vườn cộng đồng, dọc theo lối mòn đi bộ hoặc bên cạnh các con sông để xem màn trình diễn mùa hè hoặc mùa thu. Khi bạn chia sẻ địa điểm ngắm cảnh với những người khác, hành động của bạn cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm của họ. Hò hét khắp cánh đồng hoặc chạy lung tung với chùm đèn pin trắng quét qua quét lại làm hỏng điều kỳ diệu đối với tất cả những người khác đến để ngắm côn trùng.
Phép lịch sự khi xem rất đơn giản. Úp màn hình điện thoại xuống hoặc chuyển sang bộ lọc màu đỏ mờ trước khi bạn bước ra khỏi cửa. Nói bằng giọng nhỏ nhẹ để bạn không làm phiền động vật hoang dã hoặc những người hàng xóm sống gần đó. Nếu bạn chụp ảnh, hãy tắt hoàn toàn đèn flash trước khi rời khỏi nhà để bạn thậm chí không bao giờ có cơ hội sử dụng nó do vô tình. Khi bạn phát hiện ra một con đom đóm đang đậu trên cây, đừng nhốt nó vào lọ. Những loài côn trùng này có đời sống trưởng thành ngắn ngủi, và mỗi phút chúng dành để trốn trong hộp kín là thời gian chúng bỏ lỡ việc tìm bạn tình hoặc đẻ trứng cho thế hệ tiếp theo.
Bằng cách thực hiện các bước nhỏ để bảo vệ bóng tối, bạn giúp giữ cho quần thể địa phương được an toàn. Cho dù bạn đang quan sát European Glow-worm trong sân sau hay phát hiện các loài mùa đông trong công viên có nhiều cây cối, sự quan tâm của bạn tạo nên sự khác biệt thực sự. Lũ côn trùng có thể hoàn thành công việc ban đêm của chúng mà không bị làm phiền, và bạn được ngắm nhìn một trong những màn trình diễn yên tĩnh và tuyệt vời nhất trong tự nhiên.