Nước thấm vào đất rất êm đềm. Vào một ngày mùa thu ấm áp, những vũng mưa ngấm vào thảm cỏ và chìm sâu xuống dưới rễ cây. Với chúng ta, một vũng nước đang khô đi chỉ là vũng bùn rồi sẽ biến mất. Nhưng với một chú côn trùng nhỏ xíu sống dưới lòng đất tối, việc mất đi độ ẩm đó thay đổi tất cả. Trên khắp thế giới, những người thích ngắm các loài bọ phát sáng thường ghi lại những phát hiện của họ trên các bản đồ như Alitaptap. Họ nhận ra những nơi ánh đèn chớp tắt và những nơi cánh đồng trở nên yên lặng. Tại những nơi như Đô thị Borjomi ở Gruzia và Trégueux ở Pháp, những người quan sát đã ghi nhận loài Sâu phát sáng châu Âu nghỉ ngơi trong các góc ẩm ướt. Khi những góc ẩm ướt đó biến mất, lũ côn trùng phải đối mặt với một sự thật phũ phàng. Đom đóm cần độ ẩm không chỉ khi là con trưởng thành bay lượn trong không khí ấm áp, mà còn trong những tháng dài chúng sống dưới lòng đất ở dạng ấu trùng mềm mại.
Cuộc Sống Dưới Lòng Đất
Trước khi một con đom đóm kịp chớp sáng, nó đã dành phần lớn cuộc đời mình để ẩn nấp. Ấu trùng trông hơi giống một chú sâu có giáp nhỏ xíu. Nó di chuyển chậm chạp qua lớp đất, bên dưới những khúc gỗ mục và dưới những thảm lá rụng ẩm ướt. Giai đoạn này có thể kéo dài suốt một năm hoặc thậm chí lâu hơn tùy thuộc vào loài. Đom đóm mùa đông được tìm thấy ở những nơi như Ithaca, New York và Quận Highland, Ohio, đã vượt qua những tháng lạnh giá bằng cách ở gần những nơi ẩm ướt, nơi mặt đất luôn mềm mại. Chúng đang tìm kiếm một thứ rất cụ thể để ăn. Hầu hết ấu trùng đom đóm là những kẻ săn mồi. Món ăn yêu thích của chúng là ốc sên hoặc sên trần mềm mại.
Ốc sên và sên trần rất thích độ ẩm. Chúng cần không khí ẩm và đất ướt để di chuyển mà không bị khô người. Nếu một mảnh đất mất nước vì người ta đào rãnh hoặc hút cạn đất ngập nước để xây dựng, ốc sên sẽ bỏ đi hoặc chết. Không có ốc sên, ấu trùng đom đóm sẽ không có gì để ăn. Chúng không thể săn mồi trong lớp đất khô và nhiều bụi. Việc thiếu nước làm đứt gãy chuỗi thức ăn ngay từ gốc. Khi con người đổ bê tông lên một đồng cỏ hoặc dọn sạch tất cả gỗ mục trong vườn, họ đã lấy đi cả độ ẩm lẫn những chỗ ẩn nấp. Đất trở nên cứng và khô. Ấu trùng không thể đào bới, không thể tìm thức ăn, và chúng từ từ biến mất trước khi kịp mọc cánh.
Chuyện Gì Xảy Ra Khắp Nơi Trên Thế Giới
Nếu bạn nhìn vào bản đồ ghi nhận của Alitaptap vào tháng Mười, bạn sẽ thấy các báo cáo gửi về từ rất nhiều nơi khác nhau. Ở Đức, những người quan sát phát hiện Sâu phát sáng châu Âu gần những nơi như Merzig và Birkenwerder. Ở Hồng Kông, mọi người ghi lại các loài như Pygoluciola qingyu và Pyrocoelia lunata. Mỗi nơi này đều có khí hậu riêng, nhưng tất cả đều có chung một thử thách lớn. Các thành phố ngày càng lớn hơn. Đường xá ngày càng rộng hơn. Các vùng đất ngập nước bị lấp đầy bằng đất để xây nhà lên trên. Khi nước bị hút cạn khỏi các không gian tự nhiên để nhường chỗ cho bê tông, các quần thể côn trùng địa phương sẽ cảm nhận rõ sức ép.
Ở một số nơi, con người cố gắng xử lý các vũng nước bằng cách đào các ống thoát nước sâu. Họ muốn giữ cho sân vườn và lối đi không bị lầy lội. Mặc dù một lối đi khô ráo rất tuyệt cho giày đi bộ, nhưng nó lại rất khắc nghiệt với các sinh vật sống dựa vào đất ẩm để sinh tồn. Khi các lớp đất phía trên khô hoàn toàn, các sinh vật nhỏ bé sống ở đó không thể giữ cho cơ thể chúng ẩm ướt. Chúng khô đi và biến mất. Đây là lý do tại sao việc theo dõi nơi đom đóm sinh sống giúp các nhà khoa học hiểu được điều gì đang xảy ra với các dòng sông, khu rừng và khu vườn của chúng ta. Khi một điểm ghi nhận biến mất khỏi bản đồ nơi mọi người từng thấy đom đóm phát sáng mỗi năm, điều đó thường có nghĩa là môi trường sống địa phương đã thay đổi quá nhiều.
Cách Bạn Có Thể Giúp Đỡ Trong Vườn Nhà
Bạn không cần phải là một nhà khoa học chuyên nghiệp để giúp bảo vệ môi trường sống của đom đóm. Bạn có thể bắt đầu ngay bên ngoài cửa sau nhà mình. Một trong những việc tuyệt vời nhất nên làm là để lại một góc nhỏ trong vườn hơi hoang dã một chút. Thay vì gom bỏ mọi chiếc lá rụng, hãy cào chúng thành một đống yên tĩnh dưới gốc cây hoặc gần hàng rào. Lá cây giữ độ ẩm bên dưới chúng. Chúng giữ cho đất mềm mại và ẩm ướt ngay cả khi mặt trời chói chang. Lớp ẩm đó chính xác là thứ ấu trùng đom đóm và con mồi ốc sên của chúng cần để sống sót.
Một bước đơn giản nữa là để nguyên những khúc gỗ hoặc cành cây ở nơi chúng rơi xuống. Gỗ mục giữ nước giống như một miếng bọt biển. Khi phân hủy từ từ, nó tạo ra một ngôi nhà mát mẻ, ẩm ướt cho đủ loại sinh vật rừng nhỏ bé. Nếu bạn có vòi tưới vườn, bạn có thể tưới sâu vào một số luống hoa hoặc bụi cây thay vì phun nước nhẹ cho cả bãi cỏ mỗi ngày. Tưới sâu giúp độ ẩm ngấm xuống đất nơi rễ cây và côn trùng sinh sống.
Ghi Chép Lại Trên Bản Đồ
Khoa học công dân phụ thuộc vào những người bình thường chú ý đến những gì đang diễn ra trong khu ố xóm của họ. Khi bạn phát hiện một chú côn trùng phát sáng hoặc một con sâu phát sáng không cánh bò qua thảm cỏ, bạn có thể ghi lại nó trên một bản đồ chung. Việc ghi chép chính xác ngày tháng và địa điểm giúp các nhà nghiên cứu biết được quần thể nào đang ổn định và quần thể nào có thể đang gặp rắc rối. Nếu bạn nhận thấy một cánh đồng ẩm ướt cũ kỹ gần nhà mình đột nhiên biến thành bãi đậu xe, các ghi chép và bức ảnh của bạn sẽ trở thành bằng chứng về những gì từng sống ở đó.
Bảo vệ những loài côn trùng này chính là giữ cho cảnh quan địa phương của chúng ta khỏe mạnh. Khi chúng ta cứu lấy một khu rừng ẩm ướt, để lại một vài chiếc lá trên mặt đất và ngừng làm khô mọi vũng nước nhỏ, chúng ta đang tạo không gian cho cả một thế giới ẩn giấu. Những kẻ săn mồi nhỏ bé trong đất có được bữa ăn của chúng, ốc sên được an toàn trong lớp đất ẩm, và thế hệ bọ phát sáng tiếp theo có cơ hội lớn lên và thắp sáng đêm mùa hè.