Dumarating ang malamig na simoy ng hangin sa iba't ibang bahagi ng mundo pagsapit ng Setyembre. Nagsisimulang mawala ang init ng tag-init, at humahaba ang mga gabi. Kapag lumabas ka pagkalubog ng araw sa ilang bahagi ng North America, baka mapansin mo ang isang mahiwagang bagay na nangyayari malapit sa lupa. Ang mga taong gumagamit ng mapa ng Alitaptap citizen science ay kamakailan lamang nagtala ng mga nakakatuwang pagpapakita sa buong West Coast. Mula sa Ferndale at Olympia sa Washington hanggang sa Prairie Creek Redwoods State Park sa California, natagpuan ng mga nagmamasid ang mga miyembro ng pamilya ng alitaptap. Gagabayan ka ng gabay na ito sa kung ano ang aasahan kung hahanapin mo ang mga kumikinang na kulisap na ito sa Pacific Northwest ngayong buwan, at kung paano mo sila mapapanood nang tidak sinisira ang kanilang marurupok na tahanan.
Ang Malamig at Mamasa-masang Mundo ng mga Glowworm sa Kanluran
Kapag iniisip ng karamihan ang mga alitaptap, naiisip nila ang matingkad na dilaw na kislap na kumukurap sa isang mainit na parang tuwing tag-init. Ngunit ang mga alitaptap na naninirahan sa kanluran sa Washington at California ay madalas na iba ang kilos. Marami sa mga nakitang ulat dito kalagitnaan ng Setyembre ay kabilang sa isang grupong karaniwang kilala bilang mga glowworm. Hindi tulad ng kanilang mga kumukurap na pinsan sa silangang bahagi ng kontinente, ang mga kulisap na ito ay hindi palaging nagpapakita ng mataas na paglipad na palabas ng liwanag. Sa halip, gumugugol sila ng maraming oras sa sahig ng kagubatan, nagpapahinga sa mga mamasa-masang troso, mabababang palumpong, o nakatago sa mga patong ng basang lumot.
Kung bisitahin mo ang isang parke sa baybayin o isang mamasa-masang kagubatan sa Washington o California ngayon, pumapasok ka sa isang napakabasa at luntiang tirahan. Malamig ang pakiramdam ng hangin, lalo na pagkatapos lumubog ng araw. Ang matatangkad na puno tulad ng mga redwood at malalapad ang dahong maple ay matatangkad sa itaas, hinaharangan ang liwanag ng buwan at mga bituin. Sa ibaba, nananatiling mamasa-masa ang lupa mula sa mga ulan sa tag-lagas at mabigat na hamog sa umaga. Ito ang eksaktong uri ng lugar kung saan umuunlad ang mga glowworm. Gusto nila ang kahalumigmigan dahil pinapanatili nitong hindi natutuyo ang kanilang malalambot na katawan at tinutulungan ang mga suso at linta na kinakain nila na manatiling aktibo sa dilim.
Ang Dapat Hanapin Pagkalubog ng Araw
Ang paghahanap ng glowworm ay nangangailangan ng pasensya dahil hindi sila kumukurap nang mabilis tulad ng isang neon sign. Kung lalakad ka sa isang madilim na parke sa Olympia o malapit sa Ferndale na may dalang maliwanag na puting flashlight, mamimiss mo ang lahat. Binubulag ng maliwanag na puting liwanag ang iyong mga mata kaya hindi sila makapag-adjust sa dilim. Ginugulat din nito ang mga kulisap at iba pang hayop sa gubat na nagbabahagi ng espasyo.
Sa halip, gusto mong gumamit ng flashlight na natatakpan ng pulang filter o pulang cellophane. Hinahayaan ka ng pulang liwanag na makita ang landas sa iyong harapan nang tidak sinisira ang iyong paningin sa gabi. Kapag nag-adjust ang iyong mga mata sa kadiliman, tingnang mabuti ang mga gilid ng mga dumi ng landas. I-scan ang mga puno at siyasatin ang mga nabubulok na troso na nakahiga sa sahig ng gubat. Hindi ka naghahanap ng lumilipad na tilamsik. Naghahanap ka ng tuloy-tuloy, malambot na maberde-dilaw na kinang na nagniningning mula sa lupa o mababang halaman. Kung minsan, ang mga babae lamang, na mukhang medyo walang pakpak na salagubang, ang kumikinang upang makaakit ng kapareha. Maaari silang umupo sa isang lugar nang mahabang panahon, naglalabas ng tahimik na liwanag tulad ng isang maliit na berdeng LED na bombilya na naka-embed sa lumot.
Ang Tamang Panahon sa Paghahanap
Ang Setyembre ay isang mahusay na buwan ng paglipat para sa mga nilalang na ito. Habang umiiksi ang mga araw, nagiging aktibo ang mga nilalang sa ilalim ng gubat nang mas maaga sa gabi. Hindi mo na kailangang magpuyat hanggang hatinggabi para makita sila. Kadalasan, ang pinakamagandang oras para magsimulang tumingin ay mga isang oras pagkatapos lumubog ng araw. Kapag tuluyan nang bumaba ang dilim sa mga puno, maglakad nang mabagal sa itinalagang landas.
Malaki ang kinalaman ng panahon sa mga tirahang ito. Kung ang isang malakas na bagyo ay dumaan sa Washington o Northern California, ang lupa ay nababasa. Bagaman gusto ng mga glowworm ang kahalumigmigan, ang isang malakas na buhos ng ulan ay maaaring gawing maputik ang mga landas at mahirap lakaran nang ligtas. Ang perpektong gabi para sa paghahanap ay isang kalmado, malamig na gabi pagkatapos ng mahinang ambon, kapag ang hangin ay makapal at mamasa-masa, ngunit huminto na ang ulan. Sa mga gabing tulad nito, ang sahig ng kagubatan ay nabubuhay sa maliliit na galaw na hindi napapansin ng karamihan sa mga bisita sa araw.
Panonood Nang Tidak Nasisira ang Kanilang Tahanan
Kapag sa wakas ay namataan mo ang isang kumikinang na kulisap na nagpapahinga sa isang makahoy na troso, normal na makaramdam ng kasabikan. Malamang na gusto mong lumapit para sa mas malapit na pagtingin. Maganda iyon, ngunit mahalagang tandaan na binibisita mo ang kanilang tahanan. Ang sahig ng kagubatan ay isang abalang ekosistema na puno ng mga pinong halaman, maliliit na kabute, at mga nilalang na umaasa sa dilim upang mabuhay.
Huwag na huwag mong pupulutin ang glowworm o tutusukin ito ng patpat. Napakarupok ng kanilang mga katawan, at ang mga kamay ng tao ay madaling makadurog sa kanila o makapasa sa mga langis at kemikal na nakakapinsala sa kanila. Panatilihin ang iyong distansya at yumuko nang tahimik upang obserbahan. Kung gusto mong kumuha ng litrato, i-off nang lubusan ang flash ng iyong camera. Ang biglang pagsabog ng maliwanag na puting flash ng camera ay nagpapakaba sa kulisap at sinisira ang natural na dilim ng gubat. Ang mga modernong camera ay madalas na may mga night mode na maaaring makuha ang malabo na mga ilaw kung pananatilihin mong napakatatag ang iyong kamay o ipapahinga ang camera sa isang patag na ibabaw.
Tandaang manatili rin sa mga markang landas. Ang paghakbang sa labas ng landas ay maaaring mukhang hindi nakakapinsala, ngunit ang mga mabibigat na bota ay madaling dumudurog sa mamasa-masang lupa, sinisira ang lumot kung saan nakatira ang mga glowworm, at dinudurog ang mga suso na pinagkukunan nila ng pagkain. Sa pamamagitan ng pananatili sa landas, pinoprotektahan mo ang tirahan para sa mga susunod na henerasyon ng mga alitaptap at para sa lahat ng iba pang hayop na nagbabahagi ng gubat.
Pagbabahagi ng Iyong Natagpuan sa Alitaptap
Kapag lumabas ka sa malamig na hangin ng Setyembre sa Pacific Northwest o California, hindi ka lamang nag-e-enjoy sa kalikasan. Nagiging siyentipiko ka rin. Sa bawat oras na makakita ka ng glowworm, tandaan ang eksaktong lokasyon, at suriin ang petsa, nangongolekta ka ng mahalagang impormasyon. Ang mga siyentipiko ay madalas na walang sapat na mga mata sa lupa upang masubaybayan ang bawat lokal na populasyon ng alitaptap sa buong mundo. Doon malaking tulong ang mga lokal na nagmamasid.
Kung makakita ka ng glowworm sa panahon ng iyong paglalakad sa gabi, buksan ang mapa ng Alitaptap sa isang telepono o computer pagdating mo sa bahay. Maaari kang mag-drop ng geo-tag mismo kung saan mo ginawa ang iyong pagmamasid. Siguraduhing tandaan ang petsa, ilarawan ang mamasa-masang kondisyon ng panahon, at the banggitin kung ano ang hitsura ng tirahan. Nakita mo ba ito malapit sa isang nabubulok na troso? Malapit ba ito sa isang pako? Ang maliliit na detalyeng ito ay nakakatulong na bumuo ng mas malinaw na larawan kung kumusta ang mga alitaptap sa mga lugar tulad ng Washington at California.
Ang citizen science ay ginagawang isang makabuluhang kontribusyon ang isang simpleng paglalakad sa gabi. Hinahayaan nito ang mga tao sa buong mundo na ibahagi ang kanilang mga tuklas, ihambing ang mga tala sa pagitan ng iba't ibang rehiyon, at mapansin ang mga pagbabago sa populasyon ng alitaptap sa paglipas ng panahon. Kaya balutin ang iyong sarili sa isang mainit na dyaket, kumuha ng ilaw na sinala ng pula, at lumabas sa gabi ng Setyembre. Ang isang tahimik at kumikinang na mundo ay naghihintay lamang sa daan.