Tháng Chín mang theo cái lạnh dịu nhẹ vào không khí ở nhiều nơi trên thế giới. Cái nắng mùa hè bắt đầu nhạt dần và đêm dài hơn. Nếu bạn bước ra ngoài trời sau khi trời tối ở một số vùng của Bắc Mỹ, bạn có thể nhận thấy điều kỳ diệu đang diễn ra gần mặt đất. Những người sử dụng bản đồ khoa học cộng đồng Alitaptap gần đây đã ghi lại những lần chạm trán thú vị dọc theo Bờ Tây. Từ Ferndale và Olympia ở Washington cho đến Công bang Rừng thông đỏ Prairie Creek ở California, những người quan sát đang tìm thấy các thành viên trong họ đom đóm. Hướng dẫn này sẽ giúp bạn biết điều gì có thể xảy ra nếu bạn đi tìm những loài côn trùng phát sáng này ở Tây Bắc Thái Bình Dương trong tháng này, và cách bạn có thể quan sát chúng mà không làm xáo trộn ngôi nhà mỏng manh của chúng.
Thế giới mát mẻ và ẩm ướt của loài sâu phát sáng phương Tây
Khi hầu hết mọi người nghĩ về đom đóm, họ hình dung ra những tia sáng màu vàng rực rỡ nhấp nháy trên đồng cỏ mùa hè ấm áp. Nhưng những con đom đóm sống ở miền tây Washington và California thường có hành vi hoàn toàn khác. Nhiều lần nhìn thấy được báo cáo ở đây vào giữa tháng Chín thuộc về một nhóm thường được gọi là sâu phát sáng. Không giống như những người họ hàng nhấp nháy ở miền đông lục địa, những loài côn trùng này không phải lúc nào cũng tạo ra màn trình diễn ánh sáng bay cao. Thay vào đó, chúng dành nhiều thời gian dưới sàn rừng, nghỉ ngơi trên những khúc gỗ ẩm ướt, những bụi cây thấp hoặc nép mình trong các đám rêu ướt.
Nếu bạn ghé thăm một công viên ven biển hoặc khu rừng ẩm ướt ở Washington hoặc California ngay bây giờ, bạn đang bước vào một môi trường sống rất ẩm ướt và xanh tươi. Không khí có cảm giác mát mẻ, đặc biệt là sau khi mặt trời lặn. Những cây cao như cây thông đỏ và cây phong lá to vươn cao che khuất ánh sáng của mặt trăng và các vì sao. Phía dưới, mặt đất vẫn ẩm ướt do những cơn mưa mùa thu và sương sớm nặng hạt. Đây chính xác là nơi mà sâu phát sáng phát triển mạnh. Chúng thích độ ẩm vì nó giúp cơ thể mềm mại của chúng không bị khô và giúp ốc sên và sên trần mà chúng ăn hoạt động tốt trong bóng tối.
Những gì cần tìm sau khi trời tối
Việc tìm kiếm một con sâu phát sáng đòi hỏi sự kiên nhẫn vì chúng không nhấp nháy nhanh như biển hiệu đèn neon. Nếu bạn đi vào một công viên tối ở Olympia hoặc gần Ferndale với chiếc đèn pin trắng chói lọi, bạn sẽ bỏ lỡ mọi thứ. Ánh sáng trắng sáng làm lóa mắt khiến chúng không thể thích nghi với bóng tối. Nó cũng làm giật mình các loài côn trùng và động vật hoang dã khác chia sẻ không gian.
Thay vào đó, bạn nên sử dụng đèn pin có che bộ lọc màu đỏ hoặc giấy bóng kính màu đỏ. Ánh sáng đỏ cho phép bạn nhìn thấy con đường phía trước mà không làm hỏng tầm nhìn ban đêm của bạn. Khi mắt bạn đã quen với bóng tối, hãy nhìn kỹ các cạnh của lối đi bằng đất. Quét qua gốc của những cây lớn và kiểm tra những khúc gỗ mục nát nằm trên sàn rừng. Bạn không tìm kiếm một tia lửa bay. Bạn đang tìm kiếm một ánh sáng vàng xanh dịu nhẹ, ổn định chiếu ra từ mặt đất hoặc thảm thực vật thấp. Đôi khi, chỉ những con cái, trông giống như những con bọ không cánh, mới là những con phát sáng để thu hút bạn tình. Chúng có thể ngồi ở một chỗ trong một thời gian dài, chiếu một thứ ánh sáng dịu êm giống như một bóng đèn LED màu xanh lá cây nhỏ xíu được nhúng trong rêu.
Thời gian tìm kiếm thích hợp
Tháng Chín là một tháng chuyển giao tuyệt vời cho những sinh vật này. Khi ngày ngắn lại, các sinh vật dưới tán rừng trở nên hoạt động sớm hơn vào buổi tối. Bạn không cần phải thức đến nửa đêm mới nhìn thấy chúng. Thường thì thời điểm tốt nhất để bắt đầu tìm kiếm là khoảng một giờ sau khi mặt trời lặn. Khi bóng tối bao trùm hoàn toàn lên những tán cây, hãy đi dạo chậm rãi dọc theo con đường mòn được chỉ định.
Thời tiết rất quan trọng trong những môi trường sống này. Nếu một cơn giông bão lớn đi qua Washington hoặc miền bắc California, mặt đất sẽ trở nên sũng nước. Mặc dù sâu phát sáng thích độ ẩm, một trận mưa như trút nước có thể làm cho những con đường mòn trở nên lầy lội và khó đi bộ an toàn. Đêm lý tưởng để tìm kiếm là một buổi tối yên tĩnh, mát mẻ ngay sau cơn mưa phùn nhẹ, khi không khí dày và ẩm, nhưng trời đã tạnh mưa. Vào những đêm như thế này, sàn rừng trở nên sống động với những chuyển động nhỏ bé mà hầu hết khách tham quan ban ngày hoàn toàn bỏ lỡ.
Quan sát mà không làm phiền ngôi nhà của chúng
Khi bạn cuối cùng cũng phát hiện ra một con côn trùng phát sáng đang nghỉ ngơi trên một khúc gỗ phủ đầy rêu, việc cảm thấy phấn khích là điều hoàn toàn bình thường. Bạn có thể sẽ muốn cúi người lại gần hơn để quan sát kỹ hơn. Điều đó thật tuyệt vời, nhưng điều quan trọng cần nhớ là bạn đang đến thăm ngôi nhà của chúng. Sàn rừng là một hệ sinh thái bận rộn chứa đầy những loài thực vật mỏng manh, nấm nhỏ và các sinh vật phụ thuộc vào bóng tối để sinh sống.
Không bao giờ nhặt một con sâu phát sáng hoặc chọc nó bằng một cái que. Cơ thể của chúng rất mỏng manh và tay người có thể dễ dàng nghiền nát chúng hoặc truyền dầu và hóa chất gây hại cho chúng. Giữ khoảng cách và ngồi xổm xuống một cách lặng lẽ để quan sát. Nếu bạn muốn chụp ảnh, hãy tắt hoàn toàn đèn flash của máy ảnh. Một tia sáng trắng chói lóa từ đèn flash của máy ảnh làm côn trùng căng thẳng và phá hủy bóng tối tự nhiên của khu rừng. Máy ảnh hiện đại thường có chế độ ban đêm có thể chụp được ánh sáng mờ nếu bạn giữ tay thật chắc hoặc đặt máy ảnh trên một bề mặt phẳng.
Hãy nhớ bám sát các con đường mòn có đánh dấu. Việc bước ra khỏi lối đi có thể có vẻ vô hại, nhưng những đôi bốt nặng nề có thể dễ dàng làm nát đất ẩm, phá hủy lớp rêu nơi sâu phát sáng sinh sống và làm chết những con ốc sên mà chúng dựa vào để làm thức ăn. Bằng cách ở trên đường mòn, bạn bảo vệ môi trường sống cho các thế hệ đom đóm trong tương lai và cho tất cả các loài động vật khác cùng chia sẻ khu rừng.
Chia sẻ những gì bạn tìm thấy trên Alitaptap
Khi bạn bước ra ngoài không khí mát mẻ của tháng Chín ở Tây Bắc Thái Bình Dương hoặc California, bạn không chỉ tận hưởng thiên nhiên. Bạn cũng đang trở thành một nhà khoa học. Mỗi khi bạn phát hiện ra một con sâu phát sáng, hãy ghi lại vị trí chính xác và kiểm tra ngày tháng, bạn đang thu thập thông tin quan trọng. Các nhà khoa học thường không có đủ nhân lực để theo dõi mọi quần thể đom đóm địa phương trên toàn cầu. Đó là lúc những người quan sát địa phương tạo ra sự khác biệt lớn.
Nếu bạn nhìn thấy một con sâu phát sáng trong chuyến đi dạo buổi tối của mình, hãy mở bản đồ Alitaptap trên điện thoại hoặc máy tính khi bạn về nhà. Bạn có thể thả một thẻ địa lý ngay tại nơi bạn quan sát. Hãy nhớ ghi lại ngày tháng, mô tả điều kiện thời tiết ẩm ướt và đề cập đến hình dạng của môi trường sống. Bạn có tìm thấy nó gần một khúc gỗ mục không? Nó có nằm ngay bên cạnh một cây dương xỉ không? Những chi tiết nhỏ này giúp xây dựng bức tranh rõ ràng hơn về tình hình hoạt động của đom đóm ở những nơi như Washington và California.
Khoa học cộng đồng biến một buổi đi dạo buổi tối đơn giản thành một đóng góp ý nghĩa. Nó cho phép mọi người trên khắp thế giới chia sẻ những khám phá của họ, so sánh ghi chú giữa các vùng khác nhau và nhận thấy sự thay đổi của quần thể đom đóm theo thời gian. Vì vậy, hãy mặc áo khoác ấm, cầm một chiếc đèn có bộ lọc màu đỏ và bước ra ngoài màn đêm tháng Chín. Một thế giới yên tĩnh, rực rỡ đang chờ đợi ngay cuối con đường mòn.