Ngay lúc này, khi bạn đang đọc bài viết này, những chú đom đóm đang thắp sáng những nơi tối tăm trên khắp Trái Đất. Một số người nghĩ rằng đom đóm chỉ xuất hiện vào tháng Sáu hoặc tháng Bảy. Điều đó không đúng. Tháng Tám là một tháng bận rộn trong lịch trình của đom đóm. Các loại đom đóm bạn nhìn thấy tùy thuộc vào nơi bạn sống.
Trong vài ngày qua, các nhà khoa học cộng đồng trên trang Alitaptap đã đăng tải những lần nhìn thấy đom đóm từ bốn châu lục. Mọi người báo cáo nhìn thấy những chú bọ phát sáng ở công viên, lối mòn trong rừng tối, sân sau yên tĩnh và các đồng cỏ ẩm ướt. Một số chú đom đóm này nhấp nháy ánh sáng vàng trên không trung khi bay qua bãi cỏ. Số khác ở lại trên mặt đất và phát sáng với một vệt sáng xanh dịu nhẹ không bao giờ tắt. Một số sống ở nơi mùa hè đang kết thúc. Số khác sống ở nơi ấm áp quanh năm.
Bài viết này sẽ đi một vòng quanh thế giới để xem đom đóm đang làm gì ngay lúc này vào giữa tháng Tám. Bạn sẽ học được loài nào đang hoạt động gần bạn, cần tìm gì sau khi mặt trời lặn và cách giúp các nhà khoa học theo dõi chúng.
Bắc Mỹ: Những Chú Đóm Cuối Hè
Ở Bắc Mỹ, tháng Tám mang đến những buổi tối cuối hè. Không khí ban đêm ấm áp, nhưng mặt trời lặn sớm hơn một tháng trước. Tại các sân sau và công viên thành phố từ Wisconsin đến North Carolina, đom đóm Common Eastern vẫn hoạt động rất mạnh mẽ.
Tên khoa học của chúng là Photinus pyralis. Giữa ngày 5 tháng 8 và ngày 8 tháng 8, các thành viên Alitaptap đã phát hiện ra chúng ở nhiều bang. Các báo cáo đến từ New York, Wisconsin, Tennessee, Pennsylvania và Ohio. Ngay cả ở các thành phố lớn như New York, mọi người vẫn nhìn thấy chúng phát sáng tại Công viên Cầu Brooklyn và dọc theo đường Walker.
Làm thế nào để nhận biết đom đóm Common Eastern? Hãy quan sát cách chúng bay. Con đực bay thấp trên cỏ, thường cách mặt đất vài feet. Khi nó phát sáng, nó bay lên theo một đường cong ngắn. Ánh sáng trông giống như chữ J đang phát sáng. Nó tắt đèn, bay là đà xuống thấp và làm lại từ đầu. Nếu một con cái đang đậu trên cỏ thích kiểu nhấp nháy của nó, cô ấy sẽ nhấp nháy phản hồi từ bên dưới.
Đom đóm Common Eastern không phải là loài duy nhất xuất hiện lúc này. Ở Florida, những người quan sát tại Công viên Tự nhiên Loblolly Woods ở Gainesville đã ghi lại loài Tropic Traveler. Ở Texas, những người quan sát báo cáo loài Pleotomus pallens ở hạt Wood. Những lần nhìn thấy này cho thấy cuối hè có rất nhiều loài đom đóm khác nhau nếu bạn quan sát kỹ.
Khi tháng Tám chuyển sang tháng Chín, nhiều con đom đóm Common Eastern trưởng thành đã đến cuối vòng đời. Chúng chỉ sống dưới dạng những con trưởng thành biết bay trong vài tuần. Công việc chính của chúng là tìm bạn tình và đẻ trứng trong đất ẩm. Chẳng mấy chốc, trứng của chúng sẽ nở thành những con bọ nhỏ sống dưới lòng đất và săn mồi mềm như ốc sên.
Châu Âu: Những Ngôi Sao Xanh Trên Bãi Cỏ
Băng qua Đại Tây Dương đến Châu Âu, bạn sẽ thấy điều gì đó rất khác biệt. Đom đóm Châu Âu thường không biểu diễn ánh sáng bay cao trên ngọn cây. Thay vào đó, loài phổ biến nhất là sâu phát sáng Châu Âu (Lampyris noctiluca).
Vào đầu tháng Tám, những người quan sát đã ghi lại các loài sâu phát sáng trên khắp Châu Âu. Các báo cáo đến từ Pháp, Đức, Thụy Sĩ, Ý và Phần Lan. Ở Đức, mọi người phát hiện ra chúng ở các thị trấn như Bismark, Gommern và Rottleben. Ở Pháp, các lần nhìn thấy đến từ Pont-de-Larn và Plouider.
Mặc dù có tên là sâu phát sáng, nhưng sinh vật này không phải là sâu. Chúng là bọ cánh cứng. Nhưng có một điều bất ngờ lớn. Con cái trưởng thành của loài sâu phát sáng Châu Âu không có cánh hoạt động được. Cô ấy không thể bay lên không trung. Thay vào đó, cô ấy leo lên một ngọn cỏ cao hoặc một hàng rào bằng gỗ sau khi mặt trời lặn. Sau đó, cô ấy bật một ánh sáng màu xanh lá cây tươi sáng ở cuối cơ thể.
Ánh sáng không nhấp nháy tắt mở. Nó chiếu sáng liên tục, giống như một đèn LED xanh nhỏ xíu nằm trên bãi cỏ. Con đực có cánh và đôi mắt lớn. Nó bay qua bóng tối để tìm kiếm những ánh sáng xanh ổn định đó bên dưới. Khi nhìn thấy một con, nó hạ cánh bên cạnh con cái.
Ở Ý, các tình nguyện viên cũng ghi lại một loài đom đóm có họ hàng gọi là Lampyris fuscata fuscata. Ở Phần Lan, những người quan sát đã ghi lại sâu phát sáng ở Kanta-Häme. Ngay cả ở Bắc Âu nơi ban đêm đang trở nên lạnh hơn, những con cái vẫn leo lên thân cây để chiếu những tia sáng xanh vào màn đêm.
Châu Á: Những Người Đi Bộ Trong Rừng và Đom Đóm Cửa Sổ
Bây giờ chúng ta hãy đi về phía đông đến Châu Asia. Tháng Tám mang đến thời tiết ấm áp, ẩm ướt và mưa cho nhiều vùng ở Đông Á. Đom đóm thích độ ẩm vì đất ẩm giúp con mồi của chúng sống sót và giữ cho cơ thể mỏng manh của chúng không bị khô.
Ở Hồng Kông, các quan sát viên Alitaptap đã ghi lại loài Pyrocoelia lunata tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tai Po Kau dọc theo lối mòn Brown Walk. Loài này sống ở những con đường rừng râm mát, nơi những cây cao giữ cho mặt đất rừng tối và ẩm ướt. Những con đom đóm này sử dụng ánh sáng để giao tiếp dưới tán rừng rậm rạp nơi ánh trăng không thể chiếu tới dễ dàng.
Xa hơn về phía đông bắc ở Đài Loan, những người quan sát ở Huyện Vân Lâm đã ghi lại loài đom đóm cửa sổ viền vào ngày 8 tháng 8. Đom đóm cửa sổ có cái tên lạ thường này là nhờ các ô trong suốt trên ngực của chúng. Đó là những lớp vỏ giống như chiếc khiên đằng sau đầu của chúng. Những ô nhìn xuyên thấu này trông giống như những ô cửa sổ nhỏ.
Ở Châu Á, các loài đom đóm cho thấy sự đa dạng đáng kinh ngạc. Một số loài bay vàoban ngày, trong khi những loài khác có vòng đời gắn liền với các dòng suối trong rừng. Quan sát đom đóm trong các khu rừng châu Á đòi hỏi sự kiên nhẫn. Bạn thường cần phải đi bộ lặng lẽ dọc theo những con đường mòn tối và tìm kiếm gần các bụi cây thấp hoặc dòng nước róc rách.
Nam Mỹ: Ánh Sáng Mùa Đông Ở Vùng Nhiệt Đới
Khi là tháng Tám ở Bắc Bán Cầu, đó là mùa hè ở Bắc Mỹ và Châu Âu. Nhưng ở phía nam đường xích đạo, tháng Tám thực sự là cuối mùa đông. Điều đó có nghĩa là đom đóm ở Nam Mỹ đều đang ngủ đông phải không? Không hề.
Gần xích đạo, nhiệt độ vẫn ấm áp quanh năm. Ở Macapá, Brazil, nằm ngay trong vùng Amazon, các thành viên Alitaptap đã ghi lại loài Aspisoma lineatum vào ngày 7 tháng 8. Một quan sát viên khác đã ghi lại cùng loài này ở Asunción, Paraguay.
Loài Aspisoma lineatum thuộc về một nhóm đom đóm nổi tiếng với cơ thể dẹt, hình bầu dục. Nhiều loài Aspisoma sống ở vùng đất ngập nước nhiệt đới, bờ sông và các đồng cỏ ấm áp. Do các khu rừng nhiệt đới không đóng băng vào tháng Tám, côn trùng vẫn hoạt động trong những tháng vốn lạnh giá ở Canada hoặc Bắc Âu.
Những báo cáo từ Nam Mỹ này cho thấy các mùa đom đóm khác nhau trên toàn cầu. Trong khi đom đóm Bắc Mỹ đang kết thúc mùa hè, các loài nhiệt đới vẫn tiếp tục phát sáng suốt tháng Tám không ngừng nghỉ.
Cách Quan Sát Đom Đóm Tối Nay
Bất kể bạn sống ở đâu, bạn có thể tham gia vào khoa học đom đóm tối nay. Bạn không cần thiết bị đắt tiền. Bạn chỉ cần đôi mắt của mình, một không gian tối và một cuốn sổ tay hoặc điện thoại thông minh để ghi lại những gì bạn thấy.
Dưới đây là cách chuẩn bị cho buổi theo dõi đom đóm:
Đầu tiên, hãy chọn đúng địa điểm. Tìm kiếm các bãi cỏ, rìa vườn, biên giới rừng hoặc gần ao hồ. Đom đóm thích những nơi cỏ dài gặp không gian mở.
Thứ hai, giảm thiểu ánh sáng nhân tạo. Đèn ngoài trời, đèn đường và đèn hiên nhà khiến đom đóm khó nhìn thấy tín hiệu của nhau hơn. Tắt đèn hiên. Nếu bạn cần đèn pin để đi lại an toàn, hãy bọc ống kính bằng giấyσ bóng kính màu đỏ. Đom đóm không thể nhìn rõ ánh sáng đỏ, vì vậy ánh sáng đỏ sẽ không làm phiền chúng.
Thứ ba, cho mắt bạn thời gian thích nghi. Khi bạn bước ra ngoài từ một căn phòng sáng đèn, mắt bạn cần khoảng 10 đến 15 phút để quen với bóng tối. Ngồi yên lặng và chờ đợi.
Thứ tư, chú ý đến các chi tiết. Đom đóm đang bay hay đang đậu trên mặt đất? Ánh sáng có màu vàng, xanh lá cây hay cam? Nó nhấp nháy trong những đợt ngắn, sáng ổn định hay theo đường cong hình chữ J?
Khi bạn quay trở lại trong nhà, hãy ghi lại những phát hiện của bạn trên Alitaptap. Ghi chú ngày, giờ, địa điểm và ánh sáng trông như thế nào. Ngay cả khi bạn nhìn thấy không có con đom đóm nào, đó vẫn là dữ liệu khoa học có giá trị! Biết được nơi đom đóm vắng bóng giúp các nhà khoa học bảo vệ môi trường sống của chúng. Hãy lấy một chiếc áo tối màu, đi ra ngoài trời sau hoàng hôn và xem điều gì đang phát sáng trong khuNEIGHBORHOOD của bạn tối nay.