Sa ilalim ng bulok na dahon ng oak sa isang basang hardin sa Tonbridge, England, may napakaliit na bagay na kumikinang. Hindi ito adult na salagubang na kumikislap para humanap ng kapareha. Isa itong larva, at nagsimula ang buhay nito bilang itlog.
Noong unang araw ng Nobyembre, nagtala ang mga citizen scientist ng mga European Glow-worm na nagpapahinga sa mga lugar tulad ng Porrentruy, Switzerland, at sa iba pang bahagi ng Europe habang lumalamig ang panahon. Pero bago pa lumipad ang mga adult na ito, nagsimula ang buhay nila bilang bilog at mapuputing bilog na ligtas na nakatago sa ilalim ng lupa.
Ang nakatagong unang yugto ng alitaptap
Karamihan sa mga tao ay hindi iniisip ang yugto ng itlog ng isang alitaptap. Kapag iniisip natin ang mga alitaptap, ang naaalala natin ay ang maiinit na gabi ng tag-init, mga kumikislap na ilaw sa matataas na damo, at mga batang tumatakbo sa bakuran na may dalang garapon. Ang yugto ng pagiging adult ang naiisip natin. Pero ang bawat alitaptap ay nagsisimula sa dilim, na nakatago sa mundo.
Kung maingat mong huhukayin ang basang lupa kung saan nag-itlog ang isang nanay na European Glow-worm, baka makita mo sila. Napakaliit nila, mas maliit pa sa butil ng bigas. Minsan, naglalabas pa sila ng mahina at tuloy-tuloy na luntiang kislap sa loob mismo ng putik.
Pinag-aaralan pa rin ng mga siyentipiko kung bakit umiilaw ang mga itlog. Posibleng babala ito sa mga gutom na insekto sa ilalim ng lupa na masama ang lasa ng mga itlog. Anuman ang dahilan, ang nakatagong kislap na ito ang pinakaunang kabanata ng kwento ng alitaptap.
Mga ilaw na napansin ng mga tao
Libong taong namuhay ang mga tao kasama ang mga insektong ito. Matagal bago isulat ng sinuman ang siyensya ng bioluminescence, ang salitang siyentipiko para sa mga buháy na nilalang na gumagawa ng sarili nilang ilaw, napansin na sila ng mga tao. Napanood nila ang mga kislap sa mga bukid ng palay sa Asya at mga damuhan sa Europe. Nagtaka sila kung ano ang ibig sabihin ng mga ilaw.
Dahil ilang linggo lang lumilitaw ang mga alitaptap sa maiinit na buwan at pagkatapos ay nawawala, nagsimula ang mga tao na gumawa ng mga awit tungkol sa kanila. Kung makikinig ka sa mga lumang katutubong awit at hele mula sa iba't ibang bahagi ng mundo, maririnig mo ang mga alitaptap nang paulit-ulit. Sa Japan, pinag-uusapan sa mga tradisyonal na tula at awit ang hotaru, ang salitang Hapon para sa alitaptap. Ang mga awiting ito ay madalas kinakanta sa gabi habang naghahanda nang matulog ang mga bata.
Bakit napapasama ang mga alitaptap sa mga hele
Bakit napapasama ang mga alitaptap sa mga hele? Bahagi ng dahilan ang tiyempo. Lumalabas ang mga alitaptap habang lumulubog ang araw at nagiging kulay ube ang langit. Iyon ang eksaktong oras kung kailan pinapatulog ng mga magulang ang maliliit na bata. Ang tuloy-tuloy na kislap ng alitaptap sa hardin ay sumasabay sa tahimik at mabagal na ritmo ng awit sa gabi.
Pero may mas malalim na dahilan din. Hindi nananatili ang mga alitaptap sa buong taon. Sa mga lugar na malamig ang taglamig, tulad ng Canada o ilang bahagi ng Europe kung saan nagtatago ang mga alitaptap tuwing taglamig, mabilis na lumilipas ang maiinit na buwan. Kapag nakakita ang mga adult ng mga alitaptap na sumasayaw sa ibabaw ng damo, naaalala nila ang kanilang sariling kabataan.
May paraan ang musika para panatilihin ang mga alaalang unti-unting nawawala. Kapag binanggit sa isang lumang katutubong awit ang kumikinang na salagubang sa damo, ang tinutukoy nito ay ang tag-init na tapos na. Kumakanta ito tungkol sa paglipas ng panahon.
Pareho ang ginagawa ng mga awit at pag-obserba
Isipin ang mapa ng Alitaptap kung saan ibinabahagi ng mga tao ang kanilang mga nakitang alitaptap ngayon. Kapag ang isang tao sa Brazil ay nag-log ng Aspisoma lineatum o ang isang tao sa Ontario ay nakakita ng alitaptap sa taglamig, ginagawa nila ang halos katulad ng ginawa ng mga tao noong mga nakaraang siglo nang kumakanta sila ng mga katutubong awit. Nagbibigay-pansin sila. Napapansin nila na may buháy na nilalang doon mismo sa bakuran kasama nila. Gumagawa sila ng tala tungkol sa pag-iral nito bago ito magtago ulit.
GaysetOn din ang ginagawa ng mga awit. Nahuhuli nila ang isang sandali sa panahon. Sinasabi sa atin ng isang hele tungkol sa kumikinang na insekto kung paano namuhay ang mga tao noon. Sinasabi nito sa atin na ang mga bata ay nakaupo sa beranda sa dilim, pinapanood ang parehong maliliit na ilaw na pinapanood natin ngayon. Sinasabi nito sa atin na tiningnan ng mga tao ang kumikinang na damo at nakadama ng kapanatagan, kahit hindi nila naiintindihan ang kimika na nangyayari sa loob ng katawan ng insekto.
Isang tulay sa pagitan ng mga henerasyon
Kapag nakikinig ka sa isang awit tungkol sa alitaptap, nakikinig ka sa isang tulay sa pagitan ng mga henerasyon. Ang iyong mga lolo't lola ay maaaring nakinig sa mga katulad na tugtog o pinanood ang parehong mga bukid na umiilaw. Ikinokonekta tayo ng alitaptap sa mga taong nauna sa atin. Pinapaalala nito sa atin na ang mga tao ay laging tumitingin mula sa lupa, hinahanap ang dilim, at namamangha sa isang maliit na alitaptap ng buháy na liwanag.
Sa susunod na isipin mo ang mga alitaptap, alalahanin ang buong paglalakbay. Alalahanin ang maliit at kumikinang na itlog na nakatago sa ilalim ng mga basang dahon sa lupa. Alalahanin ang larva na nanghuhuli ng mga suso sa dilim. Alalahanin ang adult na kumikislap ng senyales nito sa mainit na hangin sa gabi. At alalahanin ang mga awit na ginawa ng mga tao para panatilihing buhay ang mga sandaling iyon matapos lumipas ang tag-init.