Kapag naiisip ng mga tao ang mga alitaptap, madalas nilang naaalala ang mainit na gabi sa Hulyo. Mainit na hangin, matataas na damo, at mga kumikislap na ilaw kahit saan. Pero hindi nawawala ang mga alitaptap pagtatapos ng tag-init. Kung titingnan mo ang mapa ng Alitaptap citizen-science ngayon, makikita mo ang ibang kwento. Pagdating ng huling bahagi ng Setyembre at unang bahagi ng Oktubre, nag-uulat pa rin ang mga tao sa buong mundo ng mga nakitang alitaptap. Mula sa malamig na lugar sa Canada hanggang sa mga bundok sa Hong Kong, nagkalat ang mga alitaptap sa dilim. Maglakbay tayo sa buong mundo para makita kung saan sila kumikinang at kung bakit espesyal ang mga ito ngayong taglagas.
Ang unang hintuan natin ay sa hilaga, sa Canada at sa hilagang bahagi ng Estados Unidos. Kung maglalakad ka sa labas malapit sa Rimouski sa Quebec, o sa Prince Edward Island, baka makakita ka ng matigas na maliit na kulisap na tinatawag na Winter Firefly. Hindi takot ang mga kulisap na ito sa malamig na hangin ng taglagas. Nag-uulat ang mga tao ng Winter Fireflies sa mga unibersidad tulad ng UQAR, pati na rin sa Gilford, New Hampshire, at Cape Island sa New Jersey. Kahit bumaba ang temperatura, aktibo pa rin ang maliliit na nilalang na ito. Iba ang iskedyul nila kaysa sa mga kumikislap na kulisap sa gitna ng tag-init. Kailangan mo ng mainit na jacket at tahimik na sapatos para mapagmasdan sila. Kapag naglakakad ka sa mga lugar na ito o sa gilid ng kagubatan sa huling bahagi ng Setyembre, patayin mo ang iyong flashlight. Hayaan mong masanay ang iyong mga mata sa dilim para makita mo ang galaw ng alitaptap na nagpapahinga sa puno o sa basang kahoy.
Maglakbay naman tayo sa abalang mga burol ng Hong Kong. Sa Alitaptap, ipinapakita ng mga bagong ulat ang dami nila sa High West at sa mga daanan ng Tai Po Kau at Tai Mo Shan. Dito, nakakakita ang mga nagmamasid ng mga uri na may magagandang pangalan tulad ng Pygoluciola qingyu, Pyrocoelia lunata, at Lamprigera taimoshana. Iba ang mga lugar na ito kaysa sa tahimik na bakuran sa New Hampshire. Mga basa at mayayong na parke sa bundok ang mga ito kung saan makapal at luntiang berde ang hangin. Kung bibisita ka sa isang daanan sa Hong Kong ngayong taglagas, pumapasok ka sa isang mayamang tahanan kung saan nabubuhay ang mga alitaptap sa lilim ng malalaking puno at malapit sa mga sapa. Ang paglakad sa mga daang ito sa gabi ay nangangahulugang pag-iingat sa mga basang bato at pakikinig sa lagaslas ng mga dahon. Ang mga alitaptap dito ay maaaring hindi katulad ng pagkislap sa iyong lokal na parke, pero pareho nila ang lihim na wika ng liwanag.
Kung pupunta tayo sa Europa, may iba namang grupo ng mga alitaptap na lumalabas sa pagtatapos ng panahon. Ipinapakita ng mga ulat mula sa huling bahagi ng Setyembre na nakikita ang European Glow-worm sa mga lugar tulad ng Trégueux sa Pransya, Budenheim sa Alemanya, at pati na rin sa hilaga sa Finland at Slovakia. Nakakatawa ang pangalan ng European Glow-worm dahil walang pakpak ang mga babae. Mukha silang maliliit na uod na may baluti, at nakaupo sila sa lupa o mababang halaman na naglalabas ng tuloy-tuloy na luntiang liwanag para tawagin ang mga lumilipad na lalaki. Kung hahanapin mo sila sa pambansang parke ng Espanya tulad ng Covadonga, o malapit sa isang bayan sa Finland, tinitingnan mo ang damo sa ibaba sa halip na ang hangin sa itaas. Kailangan mo ng pasensya at mahinahong hakbang. Dahil ginugugol ng mga glow-worm na ito ang kanilang oras sa lupa, ang paghakbang sa labas ng daan ay maaaring makapatay sa kanila o sa kanilang pagkain. Kaya naman ang pananatili sa landas ang pinakamahalagang panuntunan sa panonood ng alitaptap.
Sa mas mainit na bahagi ng Amerika, ibang-iba ang pakiramdam ng panahon. Noong huling bahagi ng Setyembre, nag-ulat ang mga tao ng Aspisomoides bilineatum sa Culiacán, Mehiko, at Aspisoma lineatum sa Santa Fe, Argentina. Ang mga tropikal na lugar na ito ay walang yelo na nararanasan ng Canada sa taglagas. Mas mahaba ang panahon ng kanilang mga alitaptap. Kung maglalakad ka malapit sa ilog o basang bukid sa mga rehiyong ito, nananatiling mainit ang hangin para patuloy na lumipad at maghanap ng makakasama ang mga alitaptap matapos mawala ang tag-init sa hilaga. May kanya-kanyang ritmo ang bawat rehiyon. Ang mga alitaptap sa Argentina ay nakatira sa ibang klima kaysa sa mga nasa Finland, pero pareho silang umaasa sa madilim na gabi para magpadala ng kanilang mga senyales.
Pano mo nga ba mapapanood ang mga nilalang na ito nang hindi sila naiistorbo? Nawa'y nasa North Carolina ka man para hanapin ang Common Eastern Firefly o naglalakad sa daan sa Europa, simple lang ang mga patakaran. Una, patayin ang iyong maliliwanag na flashlight at screen ng telepono. Ang maliwanag na puting liwanag ay nakakabulag sa iyong mga mata para hindi mo makita ang maliliit na kislap sa paligid mo. Nalilito rin ang mga alitaptap, kaya nahihirapan silang maghanap ng isa't isa. Kung kailangan mo talaga ng liwanag para makalakad nang ligtas, takpan ang iyong flashlight ng pulang tela. Hindi masyadong nakikita ng mga alitaptap ang pulang liwanag, kaya ligtas ka sa daan nang hindi sila nabubulag.
Pangalawa, huwag silang hawakan. Nakatutuksong hulihin ang alitaptap sa garapon para titigan nang malapitan, pero nagdudulot ito sa kanila ng labis na stress. Maikli lang ang buhay ng mga alitaptap, at ang pangunahing trabaho nila ay maghanap ng kapareha at mangitlog para sa susunod na taon. Kung nakakulong sila sa plastik na lalagyan, nawawalan sila ng pagkakataon. Sa halip na hulihin sila, tumayo ka lang nang tahimik. Panoorin ang kanilang paggalaw. Pansinin kung ang kanilang liwanag ay mabilis na kislap, tuloy-tuloy na kislap, o mabagal na pintig.
Panghuli, alalahanin ang kanilang tahanan. Kailangan ng mga alitaptap ang basang lupa, mga nalalaglag na dahon, at madilim na espasyo para mabuhay. Kapag nagtatayo ang mga tao ng maliliwanag na ilaw sa daan o sinisementuhan ang mga bukid, nawawala ang mga alitaptap. Ang mga siyentipiko na nag-aaral sa mga kulisap na ito ay umaasa sa mga mapa ng citizen science tulad ng Alitaptap para malaman kung saan naninirahan ang mga alitaptap. Kapag nag-uulat ka ng nakita mo, tinutulungan mo ang mga mananaliksik na makita kung aling mga lugar at parke ang may malusog pa ring alitaptap. Bahagi ka na ng pandaigdigang koponan ng mga tagapagmasid.
Ang panonood ng alitaptap sa taglagas ay isang pakikipagsapalaran. Pinapatunayan nito na ang kalikasan ay walang sinusunod na mahigpit na kalendaryo. Naka-sweater ka man sa Canada o nakikinig sa mga tunog ng gabi sa isang parke sa Hong Kong, puno ng buhay ang dilim. Sa susunod na lumabas ka sa malamig na gabi ng taglagas, huminto ka sandali. Hayaan mong masanay ang iyong mga mata. Baka makakita ka ng maliit na liwanag na nagpapaalala sa iyo na abala pa rin ang kalikasan sa sarili mong kapitbahayan.