Buksan ang mapa ng Alitaptap sa anumang araw ng Oktubre, at makikita mo ang mga kumikinang na tuldok sa iba't ibang panig ng mundo. Noong ika-labing-anim ng Oktubre, may nakakita ng Winter Firefly malapit sa University of Vermont sa South Burlington. Sa parehong araw, may isa pang nag-log ng Spring Treetop Flasher sa St-Paul, New Brunswick. Doon sa Barbados, paulit-ulit na lumalabas ang Dixon's striped firefly sa Prior Park. Sa Europa, nagtatala ang mga tagamasid ng European Glow-worm mula sa Novalja sa Croatia hanggang sa Wisley sa UK. Sa buong mundo, ibinabahagi ng mga tao ang maliliit na ilaw na ito. Ipinapakita nila sa atin kung saan nakatira ang mga alitaptap ngayon.
Gayunpaman, habang pinag-iilawan ng mga kumikinang na tuldok na ito ang ating mga screen, nag-aalala na ang mga siyentipiko na nag-aaral ng mga kulisap. Kumokonti na ang mga insekto sa buong mundo. Sa simula, baka isipin mong maganda ito kung ayaw mo sa mga lamok na umuungol malapit sa iyong tainga. Pero may mahalagang trabaho ang mga insekto. Pinopolinar nila ang mga halaman para magkaroon tayo ng prutas, at nagsisilbi silang pagkain para sa mga ibon at palaka. Kapag bumaba ang bilang ng mga insekto, nahihirapan din ang iba pang bahagi ng kalikasan. Ang tahimik na pagkawalang ito ay direktang konektado sa mga alitaptap na sinusubaybayan natin sa ating mapa araw-araw.
Para maunawaan ang takbo na ito, tinitingnan ng mga mananaliksik ang pangmatagalang datos. Hindi mabilang ng mga siyentipiko ang bawat isang kulisap sa gubat, kaya gumagamit sila ng mga matatalinong paraan. Naglalagay sila ng mga bitag na humuhuli sa mga lumilipad na insekto o binibilang ang mga kulisap na dumidikit sa salamin ng kotse sa paglipas ng mga taon. Ipinapakita ng mga pag-aaral mula sa iba't ibang bansa na malaki ang ibinaba ng bilang ng mga lumilipad na insekto nitong nakaraang mga dekada. Ang ilang lugar ay nawalan na ng malaking bahagi ng kanilang mga kulisap. Hindi lang ito nangyayari sa isang bihirang uri ng salagubang. Nangyayari ito sa maraming pamilya ng insekto, mula sa mga bubuyog at paruparo hanggang sa pamilya ng salagubang na tinatawag na Lampyridae, na kasama ang ating paboritong mga alitaptap.
Bakit ba nawawala ang mga insekto? Ang pangunahing dahilan ay kung paano binabago ng mga tao ang planeta. Una ay ang pagkawala ng kanilang tahanan, na tinatawag ng mga siyentipiko na pagkasira ng tirahan. Kapag sementuhan ng mga tao ang isang damuhan para gawing paradahan o kalisin ang gubat para tayuan ng bahay, nawawalan ang mga insekto ng lugar kung saan sila nakatira at kumakain. Para sa mga alitaptap, napakahirap nito. Maraming uod ng alitaptap, ang mga batang kulisap bago sila tubuan ng pakpak, ay nakatira sa mamasa-masang lupa at mga tuyong dahon. Nanghuhuli sila ng mga suso at banasi sa dilim. Kung thumuyo ang isang latian o matabunan ng semento ang bakuran, mamatay ang mga suso, at walang makakain ang mga uod ng alitaptap.
Isa pang malaking problema ang mga kemikal na ginagamit sa pagsasaka at paghahardin. Ang mga pamatay-kulisap at pamatay-damo ay ginawa para mawala ang mga peste, pero madalas din silang nakakasakit sa mga kapaki-pakinabang na nilalang. Kapag inanod ang mga kemikal sa lupa o tubig, maaari nilang lasonin ang mga insekto o patayin ang maliliit na organismo na kinakain ng mga insekto. Maging ang mga ilaw na inilalagay natin sa labas ng ating mga bahay ay nagdudulot ng problema. Nalilito ang mga kulisap sa gabi dahil sa matingkad na ilaw sa kalye at beranda. Nasisira nito ang mga senyas ng pag-apoy na ginagamit ng mga alitaptap para mahanap ang isa't isa, kaya nahihirapan silang mag-asawa at magkaroon ng susunod na henerasyon ng mga kumikinang na salagubang.
Paano ba sumasama ang mga alitaptap sa malaking larawang ito? Isipin ang mga alitaptap bilang mga ibong canary sa minahan ng karbon. Dahil sensitibo sila sa mga pagbabago sa kanilang kapaligiran, kumikilos sila tulad ng isang maagang babala. Kapag naging marumi ang isang latian o naging sobrang liwanag ng isang kapitbahayan sa gabi, ang mga alitaptap ang madalas na unang nawawala. Kapag nag-map ka ng Winter Firefly sa Massachusetts o European Glow-worm sa Germany, hindi lang ikaw nagtatala ng magandang kulisap. Tumutulong ka sa mga siyentipiko na subaybayan kung saan pa nananatili ang mga sensitibong nilalang na ito.
Umaasa ang mga siyentipiko sa mga proyektong pang-agham ng mamamayan dahil hindi sila maaaring nasa lahat ng lugar nang sabay-sabay. Kapag nag-log ang mga tao ng mga nakita nila sa mga plataporma tulad ng Alitaptap o iNaturalist, lumilikha sila ng malaking larawan ng kalusugan ng mga insekto. Kung huminto ang mga tao sa pagkita ng mga alitaptap sa isang lugar kung saan dati silang marami, nagapadala ang kawalan na iyon ng senyas sa mga mananaliksik. Sinasabi nito sa kanila na tingnang mabuti ang nangyayari sa partikular na bayang iyon o parke. Baka may itinayong bagong kalsada, o baka kininis ang mga lokal na gubat.
Ang magandang balita ay hindi mo kailangang maging isang propesyonal na siyentipiko para tumulong. Nagsisimula ang pagprotekta sa mga alitaptap at iba pang insekto sa iyong sariling bakuran o kapitbahayan. Maaari mong hilingin sa iyong pamilya na mag-iwan ng isang sulok ng bakuran na medyo ligaw, na may mga nahulog na dahon kung saan maaaring manghuli at magtago ang mga uod ng salagubang. Maaari mong patayin ang mga ilaw sa labas sa gabi para hindi mo lituhin ang mga lumilipad na kulisap. Pinakamahalaga, maaari kang patuloy na manood, matuto, at magbahagi ng iyong nakikita sa mapa. Ang bawat tuldok na idinaragdag mo ay tumutulong sa pagkukuwento ng mga insekto na kasama nating naninirahan sa ating planeta.