Một lớp sương mù mùa thu dày đặc phủ lên bãi cỏ ẩm ở Porrentruy, Thụy Sĩ, nơi những người quan sát Alitaptap gần đây đã ghi lại hình ảnh một con European Glow-worm đang nghỉ ngơi trong cái lạnh. Ngay bên cạnh chú bọ cánh cứng bò sát đó, một con cóc nhỏ đang ngồi lặng lẽ trong bùn, chờ một con côn trùng đi qua. Hầu hết mọi người nghĩ ban đêm là một nơi yên tĩnh, nơi các loài vật chỉ đơn giản đi ngủ cho đến sáng. Thực tế, bóng tối là một khu phố bận rộn đầy những sinh vật dựa vào bóng râm để săn mồi, trốn tránh và tìm thấy nhau. Giống như những chú đom đóm mà bạn đánh dấu trên Alitaptap, nhiều loài vật ban đêm khác cũng chia sẻ thế giới tối tăm này, và phải đối mặt với chính xác những mối nguy hiểm khi đèn đường bật sáng.
Trong khi đom đóm dùng tín hiệu phát sáng để nói chuyện với đồng loại, các loài vật ban đêm như ếch lại dùng âm thanh, xúc giác và khứu giác để di chuyển trong cùng những giờ tối trời. Bạn có thể tự hỏi con ếch thì liên quan gì đến đom đóm. Cả hai sinh vật này hoàn toàn phụ thuộc vào chu kỳ tối tự nhiên để sinh sống, săn mồi và sinh sản. Khi đèn đường hoặc đèn hiên làm ngập khu vườn bằng ánh sáng chói, nó làm xáo trộn nhịp sinh học hàng ngày của cả chú bọ nhấp nháy lẫn chú lưỡng cư đi săn. Hiểu được cách loài ếch và những hàng xóm khác sống trong bóng tối giúp chúng ta thấy lý do tại sao việc giữ cho khu xóm tối mẻ vào ban đêm lại quan trọng đến vậy đối với việc bảo tồn đom đóm.
1. Nơi trú ẩn bí mật dưới lòng đất
Lâu trước khi một con đom đóm leo lên ngọn cỏ để chớp sáng, nó dành nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sống dưới lòng đất như một con ấu trùng. Trong giai đoạn ẩn nấp này, nó săn ốc sên và giun trong đất ẩm. Loài ếch cũng có thói quen sống dưới lòng đất y hệt như vậy. Khi thời tiết trở lạnh hoặc khô hạn, nhiều con ếch đào sâu xuống đất hoặc ẩn nấp sâu bên dưới những khúc gỗ mục và lớp lá rụng. Chúng chìm vào một giấc ngủ sâu gọi là ngủ đông, nằm im lìm cho đến khi thời tiết ấm áp trở lại. Cả ấu trùng đom đóm và ếch địa phương đều phụ thuộc vào một lớp lá dày và đất xốp để giữ chúng an toàn khỏi giá rét băng giá. Nếu một khu sân bị bê tông hóa hoặc dọn sạch hoàn toàn các mảnh vụn tự nhiên, cả bọ cánh cứng non lẫn ếch ẩn nấp đều mất đi ngôi nhà ngầm an toàn của chúng.
2. Làn da trơn trượt và cơ thể nhạy cảm
Loài ếch có làn da nhẵn, ẩm giúp chúng hấp thụ nước và oxy ngay từ môi trường xung quanh. Điều này làm cho chúng cực kỳ nhạy cảm với những thay đổi trong môi trường sống. Đom đóm cũng có cơ thể mỏng manh, đặc biệt là trong giai đoạn ấu trùng mềm mại khi chúng bò qua bùn ẩm và lớp lá mục. Vì cả hai loài vật đều sống sát mặt đất, chúng là những kẻ đầu tiên phải chịu khổ khi người ta dùng bình xịt côn trùng hóa học hoặc thuốc chăm sóc cỏ trong vườn nhà. Khi các hóa chất độc hại ngấm vào đất, chúng làm chết ốc sên mà đom đóm ăn và làm tổn thương làn da ẩm ướt của ếch đang kiếm ăn. Một khu vườn sau nhà khỏe mạnh cần phải không có các loại thuốc xịt mạnh để cả hai sinh vật sống trên mặt đất này có thể bò quanh một cách an toàn.
3. Mối nguy hiểm chung từ ánh sáng nhân tạo
Khi đêm xuống, đèn của con người bật lên, tỏa ra ánh sáng chói chang khắp các sân sau, đường phố và công viên. Đối với một con đom đóm đang cố gắng phát tín hiệu giao phối nhấp nháy, một cây đèn đường sáng rực giống như có ai đó đang chiếu đèn pin thẳng vào mắt bạn. Loài ếch cũng gặp phải một vấn đề rất giống như vậy. Nhiều loài ếch về đêm sử dụng bóng tối tự nhiên của bầu trời đêm để dẫn đường cho chuyển động của chúng và tìm thức ăn là côn trùng. Ánh sáng nhân tạo sáng chói đánh lừa đồng hồ sinh học của chúng, khiến chúng ẩn nấp quá lâu hoặc làm lẫn lộn bản năng săn mồi của chúng. Khi đèn đường làm chìm nghỉm màn đêm tự nhiên, cả đom đóm và ếch đều chật vật tìm kiếm thức ăn và bạn tình để duy trì nòi giống.
4. Những kẻ săn mồi trên thảm cỏ
Trong lưới thức ăn phức tạp của ban đêm, không phải hàng xóm nào cũng thân thiện với nhau. Mặc dù một con ếch có vẻ vô hại khi ngồi yên lặng bên ao, nó thực ra là một kẻ săn mồi cơ hội. Nếu một con European Glow-worm phát sáng hoặc một con đom đóm đi lạc bò qua một con cóc đói, con ếch có thể chộp lấy nó như một món ăn vặt nhanh chóng. Đom đóm có các chất hóa học có vị đắng trong cơ thể thường để cảnh báo những kẻ săn mồi tránh xa, nhưng những con ếch non hoặc đang tuyệt vọng đôi khi vẫn ăn chúng. Mối quan hệ giữa kẻ săn mồi và con mồi này cho thấy các loài vật này gắn kết chặt chẽ với nhau như thế nào. Chúng chia sẻ chính xác những thảm cỏ, đất ẩm và bờ sông giống nhau ở những nơi như Anh, Pháp và Thụy Sĩ.
5. Điều này có ý nghĩa gì đối với đom đóm
Khi chúng ta nhìn vào bản đồ các lần phát hiện đom đóm trên Alitaptap, chúng ta chỉ đang thấy một mảnh ghép của một bức tranh lớn hơn nhiều. Đom đóm không sống trong một không gian trống rỗng. Chúng chia sẻ các con sông, đồng cỏ và góc sân sau với dơi, bướm đêm, nhện và loài ếch sống dưới đất. Bảo vệ đom đóm có nghĩa là bảo vệ toàn bộ môi trường ban đêm mà chúng phụ thuộc vào. Khi các thị trấn tắt đèn ngoài trời không cần thiết, ngừng sử dụng thuốc xịt hóa học mạnh và để lại các mảng lá hoang dã trên mặt đất, họ giúp đỡ hàng chục loài vật ban đêm cùng một lúc. Bằng cách giữ cho khu xóm của chúng ta tối mẻ và tự nhiên, chúng ta đảm bảo rằng cả đom đóm nhấp nháy lẫn những người hàng xóm lưỡng cư yên tĩnh của chúng đều có một nơi an toàn để sinh sống.