Sương giá bắt đầu phủ lên những chiếc lá rụng dọc theo Đường mòn Green Circle ở thành phố Stevens Point, bang Wisconsin. Hầu hết mọi người đều nghĩ mùa đom đóm đã kết thúc từ nhiều tháng trước khi những đêm hè nóng bức đi qua. Nếu bạn thong thả bước đi qua những nơi như Khu bảo tồn Schmeeckle lúc này, bạn sẽ bất ngờ khi thấy thế giới côn trùng vẫn tràn đầy sự sống. Những ghi chép khoa học cộng đồng gần đây cho thấy người ta vẫn nhìn thấy đom đóm ở những nơi có bầu không khí mùa thu se lạnh. Dưới đây là những điều thú vị đang diễn ra trong khu rừng và cách bạn có thể quan sát những chú bọ kiên cường này mà không làm phiền đến cuộc sống yên bình của chúng.
Không phải tất cả đom đóm đều biến mất vào tháng Tám
Khi nghĩ đến đom đóm, phần lớn mọi người sẽ nhớ đến những buổi tối tháng Bảy ấm áp với những đốm sáng màu vàng nhấp nháy bay lượn trên bãi cỏ cao. Mùa hè là thời điểm đỉnh cao của nhiều loài, nhưng đó không phải là lúc duy nhất những chú côn trùng này hoạt động. Một số loài đom đóm vẫn ở lại lâu sau khi đám đông mùa hè đã về nhà. Ở những nơi như Wisconsin, những người quan sát đã ghi nhận đom đóm hoạt động đến tận cuối tháng Mười. Lúc này chúng không phát sáng rực rỡ để tìm bạn đời như đom đóm mùa hè nữa. Thay vào đó, chúng đang chuyển sang một giai đoạn khác trong vòng đời hằng năm của mình. Việc biết rằng đom đóm vẫn xuất hiện vào mùa thu sẽ thay đổi cách chúng ta nghĩ về các công viên và lối đi quanh nhà. Bạn không cần phải cất đi sự tò mò của mình chỉ vì thời tiết trở nên mát mẻ và se lạnh.
Đom đóm mùa lạnh có thói quen khác biệt
Nếu bạn đi tìm đom đóm cuối mùa vào một buổi tối tháng Mười se lạnh, bạn sẽ nhận thấy điều rất khác lạ. Bạn sẽ không thấy những tia sáng rực rỡ thắp sáng bóng tối. Những chú côn trùng xuất hiện vào lúc này, thường được gọi là đom đóm mùa đông hoặc thuộc họ Lampyridae, có cách hành xử hoàn toàn khác với họ hàng mùa hè của chúng. Trong những tháng lạnh giá, những chú bọ trưởng thành không đi tìm bạn đời hay tạo ra màn trình diễn phát sáng nữa. Chúng chủ yếu di chuyển chậm chạp, tiết kiệm năng lượng và tìm những nơi an toàn để nghỉ ngơi. Khi nhiệt độ giảm xuống gần mức đóng băng, chúng càng di chuyển chậm hơn để sống sót qua mùa lạnh. Chúng cảm nhận thời tiết theo những cách mà chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu được. Quan sát chúng đòi hỏi sự kiên nhẫn bởi vì chúng rất yên lặng, kín đáo và hoàn toàn khác với những chú bọ bận rộn hồi tháng Bảy.
Chúng dành cả ngày để trốn dưới vỏ cây
Những chú đom đóm cuối mùa này đi đâu khi gió nổi lên và sương giá bắt đầu buông xuống? Chúng không làm tổ hay đào hang sâu dưới lòng đất. Thay vào đó, chúng tìm những chiếc tổ tự nhiên ngay trên những thân cây xung quanh. Nếu bạn rời mắt khỏi mặt đất và nhìn kỹ vào lớp vỏ xù xì của một cây sồi hay cây phong, bạn có thể bắt gặp một chú đang bám chặt vào thân gỗ. Vỏ cây lỏng lẻo cung cấp một lớp khiên ấm áp chống lại những cơn gió lạnh và những trận mưa lớn. Nó hoạt động giống như một chiếc chăn nhỏ giữ cho chú bọ an toàn khỏi nhiệt độ đóng băng. Điều này có nghĩa là nếu muốn nhìn thấy chúng, bạn cần phải nhìn vào thân cây thay vì quét vợt qua bãi cỏ. Chúng hòa mình vào màu nâu và xám của vỏ cây, trở thành những bậc thầy ngụy trang ngay giữa ban ngày.
Đom đóm trưởng thành không đi săn mồi
Một chi tiết nữa khiến nhiều người ngạc nhiên là những chú bọ này ăn gì khi chúng đã trưởng thành. Khi còn là ấu trùng sống dưới lớp đất ẩm và thảm lá rụng, đom đóm là những thợ săn cừ khôi. Chúng lùng sục ốc sên và sử dụng các bộ phận miệng đặc biệt để ăn. Nhưng một khi đã lớn thành bọ trưởng thành, thói quen hằng ngày của chúng thay đổi hoàn toàn. Nhiều chú đom đóm trưởng thành ngừng ăn hoàn toàn, sống nhờ vào năng lượng mà chúng tích trữ khi còn lớn lên trong đất. Một số khác chỉ nhấm nháp một chút mật hoa hoặc uống những giọt sương mai trên lá. Chúng không có mặt trong khu rừng mùa thu để săn mồi. Mục tiêu chính của chúng khi trưởng thành đơn giản là sống sót qua mùa, tìm một nơi an toàn để nghỉ ngơi và duy trì nòi giống cho năm sau.
Bạn có thể tìm thấy chúng nghỉ ngơi giữa ban ngày
Có lẽ điều đáng ngạc nhiên nhất về những chú đom đóm mùa thu này là bạn thậm chí không cần phải đợi mặt trời lặn để tìm chúng. Đom đóm mùa hè nổi tiếng chỉ xuất hiện sau khi trời tối, ẩn mình trong bãi cỏ suốt cả ngày dài. Nhưng những chú bọ được tìm thấy ở những nơi như Khu bảoటోn Schmeeckle vào cuối tháng Mười thường nằm yên trên thân cây suốt buổi chiều. Vì chúng không bay lượn để tạo ra màn trình diễn phát sáng ban đêm, chúng dành những giờ ban ngày để nghỉ ngơi yên lặng trên lớp vỏ cây. Điều này biến việc ngắm đom đóm cuối mùa thành một hoạt động ban ngày. Bạn có thể đi dạo trên con đường mòn vào một buổi chiều mùa thu se lạnh, nhìn kỹ vào các thân cây và phát hiện ra một chú bọ đang nghỉ ngơi ngay trước mặt bạn.
Khi bạn lên đường ngắm đom đóm ở một nơi như Đường mòn Green Circle, hãy nhớ làm một vị khách nhẹ nhàng trong ngôi nhà của chúng. Đừng bao giờ bóc lớp vỏ cây lỏng lẻo để nhìn vào bên dưới, bởi vì đó là nơi trú ẩn mùa đông của chúng. Hãy giữ đôi tay của bạn ở yên một chỗ và chỉ quan sát chúng nơi chúng nghỉ ngơi. Nếu bạn chụp được một bức ảnh rõ nét, bạn có thể chia sẻ hình ảnh của mình lên bản đồ như Alitaptap để giúp các nhà khoa học theo dõi nơi sinh sống của những chú bọ kiên cường này. Ngắm nhìn những sinh vật hoang dã mà không làm phiền chúng là cách tốt nhất để tìm hiểu những bí mật của chúng.