Nếu bạn bước ra ngoài ngay sau khi mặt trời lặn ở miền trung Bắc Carolina hoặc miền bắc Nam Carolina lúc này, bạn có thể nghĩ rằng mùa hè sắp kết thúc. Những con ve sầu kêu vang trên ngọn cây. Không khí mát nhanh hơn một chút so với hồi tháng Bảy. Thế nhưng trên những ngọn đồi thoai thoải của vùng Piedmont, màn đêm vẫn rực rỡ những ánh đèn vàng.
Trong tuần qua, người dân khắp vùng đã gửi hàng chục báo cáo lên bản đồ của chúng tôi. Các lượt ghi nhận đến từ sân nhà ở Statesville, những con đường đất yên tĩnh ở Timberlake, các luống vườn ở Carrboro, và lối đi ở Raleigh, Durham, Chapel Hill và Hillsborough. Xa hơn về phía nam tại Rock Hill, Nam Carolina, người xem cũng thấy những ánh chớp trên bãi cỏ vào những buổi tối ấm áp tương tự.
Tháng Tám là thời điểm đặc biệt ở đây. Một số nơi ở Bắc Mỹ thấy đom đóm thưa dần vào giữa mùa hè. Ở Piedmont, những đêm ấm áp và đất ẩm giúp vài loài đom đóm tiếp tục tỏa sáng đến tận cuối tháng Tám. Dưới đây là những gì đang diễn ra, nơi để tìm, và cách bạn có thể khám phá mà không làm phiền những người hàng xóm phát sáng này.
Tại sao Piedmont là thiên đường đom đóm
Piedmont là dải đất rộng nằm giữa vùng đồng bằng ven biển phẳng ở phía đông và dãy núi Blue Ridge ở phía tây. Tên gọi này bắt nguồn từ tiếng Pháp cổ có nghĩa là chân núi. Đây là nơi có những ngọn đồi đất đỏ thoai thoải, rừng cây gỗ cứng với sồi và hickory, cùng những cánh rừng thông.
Nước tạo hình cho vùng đất này. Các dòng suối nhỏ uốn lượn qua hầu hết mọi khu phố và thị trấn. Ven suối thường râm mát và ẩm ướt. Đất dưới tán cây luôn giữ được độ ẩm nhờ lá mục, cành khô và rêu mềm.
Ấu trùng đom đóm rất thích nền đất ẩm này. Ấu trùng là giai đoạn bọ cánh cứng còn non, chưa có cánh, hình dáng giống sâu róm nhỏ hoặc con mối gỗ. Ấu trùng đom đóm sống tới hai năm trong đất ẩm và các đống lá. Chúng ăn ốc sên, sên trần và giun đất. Vì Piedmont có nhiều mưa mùa hè và các tán cây rậm rạp dọc suối, lũ ấu trùng có dư dả thức ăn và nơi trú ẩn ẩm ướt.
Đến cuối mùa hè, bọ cánh cứng trưởng thành sắp kết thúc vòng đời. Chúng chỉ có vài tuần để tìm bạn tình, đẻ trứng vào rêu hoặc đất, và tiếp nối thế hệ sau.
Những gì bạn thấy vào cuối tháng Tám
Phần lớn những ánh chớp vàng sáng mà bạn thấy ở Piedmont lúc này thuộc về loài Đom đóm phương Đông phổ biến. Các nhà khoa học gọi loài bọ này là Photinus pyralis. Mọi người thường gọi chúng là đom đóm "Chiếc gáo lớn" vì cách chúng di chuyển.
Khi một con đom đóm đực bay qua bãi cỏ hoặc bãi đất trống, nó không chỉ nhấp nháy đơn thuần. Nó bật đèn khi sà xuống, rồi bay ngược lên không trung. Vệt sáng của nó trông giống chữ J. Sau mỗi lần chớp sáng, nó lơ lửng trong bóng tối vài giây trước khi sà xuống và chớp sáng lần nữa.
Những con cái thường đợi trên bãi cỏ, bụi cây hoặc cành cây thấp. Chúng quan sát con đực đang bay. Khi thấy một ánh chớp vừa ý, con cái sẽ đáp lại bằng một cái nháy sáng ngắn từ chỗ đậu. Con đực thấy tín hiệu liền bay xuống gặp.
Trong khi đom đóm phương Đông thống trị các bãi cỏ mở, các loài khác cũng chung sống ở đây. Tại những nơi mát mẻ gần núi như Mars Hill, Bắc Carolina, người ta đã phát hiện ra đom đóm mùa đông. Những con bọ này không phát sáng khi bay. Thay vào đó, chúng dành những ngày cuối hè đậu trên vỏ cây, ngụy trang trông như những mẩu gỗ xám nhỏ. Nếu nhìn kỹ vào thân cây xù xì vào buổi chiều, bạn có thể thấy một con đang bò lặng lẽ trong bóng râm.
Nơi để tìm: Bờ suối và bìa rừng
Bạn không cần phải đi bộ đường dài vào chốn rừng sâu để tìm đom đóm ở Piedmont. Những nơi tốt nhất thường là vùng giáp ranh giữa hai môi trường sống khác nhau. Môi trường sống là ngôi nhà tự nhiên nơi loài vật tìm thấy thức ăn, nước uống và nơi trú ẩn.
Hãy tìm những nơi bãi cỏ cắt ngắn hoặc công viên giáp với bìa rừng. Tìm dọc các lối đi xanh ven suối địa phương. Tìm ven những cánh đồng cũ, luống vườn phủ đầy dăm gỗ và những con đường rợp bóng cây lớn.
Đom đóm tránh các vỉa hè khô cằn, rộng mở vì chúng quá nóng và không có thức ăn cho con non. Chúng cũng tránh những bãi cỏ bị phun nhiều thuốc. Chúng muốn có cỏ dại cao, đất ẩm và cành cây thấp để nghỉ ngơi tránh gió. Một khu vườn có cây bản địa và lớp lá mục ẩm ướt chính là khách sạn hạng sang dành cho chúng.
Khi nào buổi diễn bắt đầu
Thời điểm là tất cả khi ngắm đom đóm. Đom đóm Chiếc gáo lớn có lịch trình hàng ngày rất nghiêm ngặt. Chúng bắt đầu phát sáng vào lúc chạng vạng, khoảng ba mươi phút trước khi trời tối hẳn. Vào cuối tháng Tám ở Carolinas, thời điểm này thường bắt đầu vào khoảng 8 giờ 15 tối.
Buổi biểu diễn chính kéo dài khoảng bốn mươi lăm phút. Khi màn đêm buông xuống và bầu trời chuyển đen, đom đóm đực thường ngừng bay và đậu vào tán lá để ngủ. Nếu bạn ra ngoài lúc 10 giờ đêm, bạn có thể bỏ lỡ cả vũ điệu, ngay cả khi hàng trăm con bọ đang nghỉ ngơi ngay cạnh bạn.
Nhiệt độ cũng rất quan trọng. Đom đóm là loài côn trùng biến nhiệt. Cơ thể chúng phụ thuộc vào độ ấm của không khí xung quanh. Vào những buổi tối tháng Tám ấm áp và oi bức, chúng chớp sáng nhanh và bay cao. Nếu làn gió mát cuối hè hạ nhiệt độ xuống dưới 15 độ C, ánh chớp của chúng sẽ chậm lại và chúng có thể trốn dưới lá cho đến khi trời ấm trở lại.
Bốn quy tắc ngắm đom đóm nhẹ nhàng
Đom đóm có cơ thể mềm mại và vòng đời trưởng thành ngắn. Nếu bạn ra ngoài ngắm chúng tối nay, hãy tuân theo những thói quen đơn giản sau để giữ an toàn cho chúng:
- Dùng đèn đỏ. Đèn pin trắng sáng và màn hình điện thoại làm đom đóm lóa mắt. Chúng giao tiếp bằng ánh sáng, vì vậy ánh đèn chói lóa khiến chúng không thể nhìn thấy tín hiệu của nhau. Hãy che ống kính đèn pin bằng giấy bóng kính đỏ, hoặc chuyển đèn sang chế độ màu đỏ. Mắt đom đóm ít nhạy cảm hơn với ánh sáng đỏ.
- Đi trên lối mòn. Đom đóm cái thường đậu ngay trên ngọn cỏ, và ấu trùng sống dưới lớp lá mục ngay cạnh lối đi. Khi mọi người đi qua đám cỏ cao trong đêm, họ có thể vô tình giẫm bẹp bọ mà không biết. Hãy bám theo đường đất, đường sỏi hoặc rìa cỏ cắt ngắn.
- Tránh xịt thuốc chống côn trùng gần nơi chúng sống. Thuốc xịt muỗi không phân biệt được muỗi hay đom đóm. Thuốc xịt có thể làm hại bọ và con mồi của chúng. Nếu cần xịt thuốc, hãy xịt lên quần áo trước khi rời nhà, cách xa khu rừng và suối.
- Để chúng bay tự do. Thật hấp dẫn khi bắt một con đom đóm vào lọ trong suốt để ngắm nó phát sáng ở cự ly gần. Nhưng lọ sẽ nhanh khô, và việc bắt bọ ra khỏi không gian sẽ ngăn chúng tìm bạn tình. Cách tuyệt vời nhất để tận hưởng đom đóm là ngồi yên lặng trên ghế băng hoặc thảm và ngắm chúng lượn quanh bạn trong không khí.
Thêm lượt quan sát của bạn lên bản đồ
Mỗi lần bạn nhận thấy đom đóm chớp sáng trong khu phố, bạn đang nắm giữ một thông tin hữu ích. Bằng cách đăng những gì bạn thấy lên Alitaptap, bạn giúp các nhà khoa học theo dõi tình trạng của các quần thể đom đóm từ năm này qua năm khác.
Khi gửi bản ghi, hãy ghi lại ngày tháng, thời gian và vị trí chung của bạn. Nếu bạn nhận thấy con bọ chớp sáng khi bay hình chữ J hay khi đậu trên lá, hãy thêm chi tiết đó. Thậm chí việc ghi chú rằng công viên địa phương có ít ánh chớp hơn tuần trước cũng giúp chúng tôi hiểu được nhịp điệu theo mùa của cuối hè.