Nếu bạn nhìn lên đầu trang, bạn sẽ thấy từ Alitaptap. Đó chính là tên trang web của chúng ta. Nhưng từ này bắt nguồn từ đâu?
Nó đến từ tiếng Tagalog. Đây là một trong những ngôn ngữ chính được sử dụng ở Philippines. Trong tiếng Tagalog, alitaptap có nghĩa là đom đóm.
Tiếng Tagalog cũng là nền tảng của tiếng Filipino, ngôn ngữ quốc gia của Philippines. Tiếng Filipino chủ yếu dựa trên tiếng Tagalog và mượn từ các ngôn ngữ khác trên các hòn đảo cũng như từ nước ngoài như tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Mã Lai. Vì vậy, alitaptap không chỉ là một từ địa phương. Đó là từ mà cả đất nước cùng chia sẻ.
Philippines là một quốc gia gồm hơn 7.000 hòn đảo ở Đông Nam Á. Mọi người nói nhiều ngôn ngữ vùng miền khác nhau trên các hòn đảo này. Do đó, họ có nhiều hơn một tên gọi cho đom đóm.
Ở vùng Visayas, những người nói tiếng Cebuano hoặc Hiligaynon gọi đom đóm là aninipot. Ở những khu vực khác, bạn có thể nghe thấy họ gọi là alipato hoặc anino. Mỗi từ đều mô tả loài côn trùng nhỏ phát sáng đang khiêu vũ trong màn đêm tối.
Khi chúng tôi chọn tên cho bản đồ khoa học cộng đồng toàn cầu của mình, alitaptap mang lại cảm giác rất vừa vặn. Nó kết nối công việc của chúng ta với một nơi mà đom đóm đã thắp sáng các bờ sông trong hàng trăm năm qua. Nó nhắc nhở chúng ta rằng mọi người trên khắp thế giới đều quan sát và chăm sóc những loài bọ cánh cứng phát sáng này.
Đom Đóm Trong Rừng Ngập Mặn
Ở Bắc Mỹ và Châu Âu, nhiều người tìm kiếm đom đóm ở các sân sau nhiều cỏ, cánh đồng trang trại hoặc công viên thành phố. Trên bản đồ của chúng ta hiện nay, các thành viên cộng đồng đang ghi lại các lần quan sát ở nhiều nơi. Mọi người đã phát hiện ra loài Common Eastern Firefly ở những nơi như Chapel Hill, Bắc Carolina và Quận Eaton, Michigan. Ai đó ở Dehradun, Ấn Độ đã ghi lại một con đom đóm lớn Lamprigera yunnana. Một người khác ở Thái Po Kau, Hồng Kông đã phát hiện ra Pyrocoelia lunata.
Ở Philippines, đom đóm sống ở những nơi rất đặc biệt. Nhiều con làm nhà dọc theo các bờ sông có rừng ngập mặn bao quanh.
Cây đom đóm và rừng ngập mặn là những loài cây mọc ở đất ven biển ẩm ướt. Rễ của chúng nhô lên khỏi vùng nước nông giống như những chiếc cột gỗ cao. Nước xung quanh rễ cây ngập mặn có độ mặn lợ. Điều đó có nghĩa là nó là sự pha trộn giữa nước biển mặn và nước sông ngọt.
Những khu rừng ngập mặn này tạo ra môi trường sống hoàn hảo cho đom đóm. Môi trường sống là ngôi nhà tự nhiên nơi động vật tìm kiếm thức ăn, nước uống và nơi trú ẩn. Lớp bùn ẩm bên dưới cây ngập mặn luôn ẩm ướt quanh năm. Độ ẩm đó giữ cho đất mềm và mát.
Đom đóm cái đẻ trứng trong đất ẩm hoặc trên vỏ cây ướt. Khi trứng nở, đom đóm non được gọi là ấu trùng. Ấu trùng đom đóm trông hơi giống những con sâu bướm nhỏ có giáp. Chúng bò dọc theo lớp bùn để tìm kiếm thức ăn. Chúng ăn ốc sên nhỏ, giun và sên trần nhỏ sống gần nước. Nếu bờ sông bùn khô cạn hoặc bị ô nhiễm, ốc sên sẽ biến mất. Không có ốc sên, đom đóm non sẽ bị đói. Đó là lý do tại sao những cây rừng ngập mặn khỏe mạnh lại quan trọng đến vậy.
Tụ Tập Cùng Nhau Trong Đêm
Một số loài đom đóm ở Philippines làm được một điều kỳ diệu. Hàng trăm hoặc thậm chí hàng ngàn con đom đóm trưởng thành tụ tập trên cùng một cây ngập mặn.
Khi màn đêm buông xuống, những cái cây trở nên sống động. Lũ bọ đậu trên lá và nhấp nháy ánh sáng cùng nhau. Từ một chiếc thuyền trên sông, một cây ngập mặn có thể trông giống như được quấn trong những dải đèn ngày lễ nhấp nháy.
Các nhà khoa học gọi ánh sáng này là sự phát光 sinh học. Đó là một từ lớn gồm hai phần. Bio có nghĩa là sống, và luminescence có nghĩa là ánh sáng phát ra. Đom đóm tạo ra ánh sáng bên trong cơ thể bằng cách trộn các hóa chất tự nhiên với oxy. Không giống như bóng đèn thủy tinh trong phòng ngủ của bạn, ánh sáng đom đóm hầu như không tỏa nhiệt. Gần như toàn bộ năng lượng của nó biến thẳng thành ánh sáng rực rỡ.
Tại sao chúng lại nhấp nháy cùng nhau trên cây? Đom đóm trưởng thành sử dụng ánh sáng để giao tiếp với nhau. Chúng phát ra các tín hiệu phát sáng để tìm bạn tình cùng loài. Khi hàng ngàn con nhấp nháy dọc theo dòng sông, nó tạo ra một tín hiệu sáng có thể nhìn thấy từ xa across làn nước tối.
Ba Nơi Để Ngắm Đom Đóm Philippines
Nếu bạn du lịch đến Philippines vào ban đêm, có một số nơi nổi tiếng nơi cộng đồng địa phương cho du khách xem những cái cây phát sáng này.
Đầu tiên là Sông Iwahig ở Puerto Princesa, trên đảo Palawan. Du khách bước lên những chiếc thuyền yên tĩnh và lướt dọc theo dòng sông tối được bao bọc bởi những khu rừng ngập mặn rậm rạp. Những cái cây dọc theo bờ sáng rực với hàng ngàn ánh đèn nhỏ. Nước trong đến mức đôi khi bạn có thể thấy những tia sáng phản chiếu trên mặt sông.
Thứ hai là Sông Abatan ở Bohol. Ở đây, du khách có thể tham gia các tour du lịch ban đêm bằng ván chèo hoặc thuyền nhỏ. Dòng sông uốn lượn qua những ngôi làng yên tĩnh và những khu rừng ngập mặn dày đặc. Hướng dẫn viên địa phương biết những cái cây nào mà đom đóm thích hơn. Một số cây ngập mặn thu hút nhiều đom đóm hơn vì những chiếc lá dày của chúng cung cấp nơi trú ẩn tốt khỏi gió và mưa.
Thứ ba là khu vực xung quanh Donsol ở Sorsogon. Donsol nổi tiếng khắp thế giới với những con cá mập voi lớn bơi lội trong vùng nước đại dương vào ban ngày. Nhưng khi mặt trời lặn, du khách đi đến Sông Ogod. Những chiếc thuyền yên tĩnh đưa du khách xuôi dòng sông để ngắm nhìn những cây ngập mặn đầy đom đóm nhấp nháy.
Cách Cộng Đồng Địa Phương Bảo Vệ Đom Đóm Của Họ
Đom đóm mềm mại, nhỏ bé và nhạy cảm với những thay đổi xung quanh chúng. Nếu con người làm xáo trộn môi trường sống của chúng, ánh sáng có thể nhanh chóng tắt đi.
Các cộng đồng ở Iwahig, Bohol và Donsol đã làm việc chăm chỉ để tạo ra những cách an toàn cho mọi người ngắm đom đóm. Họ đã xây dựng các chương trình du lịch cộng đồng do những người dân địa phương sống gần sông điều hành.
Đầu tiên, hướng dẫn viên địa phương giới hạn số lượng thuyền có thể di chuyển trên sông mỗi đêm. Quá nhiều thuyền gây ra tiếng tiếng ồn và tạo ra sóng làm xáo trộn các bờ sông.
Thứ hai, hướng dẫn viên sử dụng thuyền yên tĩnh. Trong nhiều chuyến tham quan, hướng dẫn viên sử dụng mái chèo gỗ hoặc động cơ điện nhỏ thay vì động cơ dầu diesel ồn ào. Khói dầu diesel và tiếng ồn lớn làm hoảng sợ động vật hoang dã và làm ô nhiễm không khí trong lành.
Thứ ba, có các quy tắc nghiêm ngặt về ánh sáng nhân tạo. Ánh sáng nhân tạo là ánh sáng do con người tạo ra, như đèn đường, đèn pin và màn hình điện thoại. Khi ánh sáng nhân tạo rực rỡ chiếu vào cây cối, đom đóm không thể nhìn thấy tín hiệu phát sáng của nhau. Nó giống như việc bạn đang cố gắng thì thầm với một người bạn trong khi ai đó thổi kèn to bên cạnh tai bạn. Hướng dẫn viên yêu cầu du khách tắt đèn pin, cất điện thoại phát sáng và tắt đèn flash máy ảnh.
Thứ tư, các cộng đồng bảo vệ chính những cây rừng ngập mặn. Việc chặt phá rừng ngập mặn ở các khu vực sông này là bất hợp pháp. Các nhóm địa phương trồng những cây ngập mặn non mới để thay thế những cây đã mất trong các cơn bão trước. Bằng cách giữ cho khu rừng dày đặc, họ đảm bảo đom đóm có nơi để sống trong nhiều năm tới.
Tại Sơ Ghi Nhận Ở Philippines Lại Quan Trọng Trên Alitaptap
Khi bạn ghi lại một con đom đóm trên trang web của chúng tôi, bạn đang giúp các nhà khoa học lập bản đồ nơi đom đóm sống trên toàn cầu.
Một lần quan sát Common Eastern Firefly ở Quận Philadelphia, Pennsylvania, hoặc ở West Chester, Pennsylvania, cho chúng ta biết đom đóm đang làm như thế nào ở các vùng ngoại ô. Một bản ghi về European Glow-worm ở Sandown, Vương quốc Anh, hoặc ở Nam Savo, Phần Lan, cung cấp cho chúng ta manh mối về các loài châu Âu. Một bản ghi về Atyphella scintillans ở New South Wales, Australia, cho chúng ta thấy nơi đom đóm tồn tại ở Nam Bán cầu.
Khi các thành viên ở Philippines ghi lại các lần quan sát dọc theo các con sông như Iwahig hoặc Abatan, họ bổ sung dữ liệu quan trọng về các loài rừng ngập mặn ven biển. Nhiều nơi ven biển ở Đông Nam Á đang thay đổi nhanh chóng do sự phát triển của thành phố và mực nước biển dâng cao. Theo dõi nơi đom đóm vẫn nhấp nháy giúp các nhà nghiên cứu phát hiện ra những thay đổi sớm.
Bạn không cần phải sống gần một con sông ngập mặn nhiệt đới để bảo vệ đom đóm. Các bài học từ hướng dẫn viên Philippines hoạt động ở mọi sân sau. Bạn có thể tắt đèn hiên ngoài trời vào ban đêm để đom đóm có thể nhìn thấy nhau. Bạn có thể để lại một khoảng lá rụng hoặc đất ẩm trong khu vườn của mình nơi ấu trùng có thể săn ốc sên. Và bạn có thể ghi lại những gì bạn thấy trên Alitaptap. Mỗi điểm trên bản đồ của chúng tôi đều giúp xây dựng một tương lai tươi sáng hơn cho đom đóm ở mọi nơi.